Zwilazkowiec Alliancer, December 01, 1972

              -- (IjfJrtV- -- "S&WtflO "'' ił1 MJ mł# Jj -- -i mywrjrtpw -
] i r" F ' "I
li £ k-it-tóS-wni?
" '"?' W1 Jl ł """3
lj rr tjp i- - — V TiT? I i
STR 2 "ZWIĄZKOWIEC" GRUDZIEŃ (Deeember) piątek 1- -1972 NR 97
"Związkowiec" (The Alliancer)
Prlnted and Publlshed for every Tuetday
and Friday by
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
Offldal Organ of The Pollih Atllance Frlendly Soclety of Canaaa
K J Mazurkiewicz Chairman of Lanek Secretary
Edltor-ln-Chle- f — Heydenkorn — General Manager — Konopka
Buclneu Manager — Frikke
Subscrlptlon: In Canada $1000 per
the Board S
B S F
R
year In other Countrles 11100
Second class mail reglstratlon nuznber 1673
1475 Oueeń Sr W Toronto Ontario — Tel 531-249- 1 531-245- 2
M6R IA2
PRENUMERATA
Roczna w Kanadzie $1000 III Zagranicą — Roczna $1100
Półroczni $ 550 Półroczna $ 60C
Kwartalna $ 350 Pojedynczy numer 15
Problem językowy
Kanada jest państwem dwujęzycznym to znaczy iź dwa
angielski i francuski są oficjalnymi językami
i obywatele mogą się nimi posługiwać we wszystkich kon-taktach
z władzami państwowymi Obywatel niezależnie od
tego w jakiej części kraju zamieszkuje może zwracać się
w każdym urzędzie państwowym w jednym z tych języków
Urzędy państwowe w korespondencji ze swoimi obywatela-mi
zobowipzane są odpowiedzieć w tym języku w jakim się
du nich zwrócono Tej zasady językowej nikt już nie kwe-stionuje
jakkolwiek uznanie jej' nie nastąpiło łatwo Ale
uznani" jej czy też pogodzenie się z nią nie znaczy iż w
niektórych prowincjach miejscowościach grupach ludno-ściowych
nie ma wobec niej zastrzeżeń więcej niechęci
Negatywne nastawienie wypływa często z fałszywego
rozeznania Uznanie bowiem dwóch oficjalnych języków ani
nie znaczy iż obywatele tego kraju muszą oba języki opa- nować tni też iż nie można posługiwać się — co prawda
nie w oficjalnej korespondencji z władzami państwowymi —
innymi językami aniżeli angielskim lub francuskim Po
wprowadzeniu dwu języków oficjalnych Rząd Federalny
piem Trudcau ogłosił swoją politykę wielokulturowości
i niebawem wprowadził ją w życie Zmierza ona do zacho-wania
i rozwoju tych wszystkich właściwości kulturowych
giup etnicznych które one same pragną zachować Wspie-l- a
się więc wysiłki i akcje żywych organizmów społecznych
rożnych grup etnicznych Zakłada się iż wprowadzenie ich
w ogólnonarodowy nurt niezwykle wzbogaci stale rozwija-jące
sU jeszcze nie ukształtowane oblicze kulturowe Ka-nady
Jednym z zasadniczych elementów każdej kultury na-rodowej
jest język ojczysty Stąd oczywiście wszystkie gru-py
etniczne są jak najbardziej zainteresowane w przekazy-waniu
tego języka swoim dzieciom pokoleniu urodzonemu
już w tym kraju Naturalnie wszyscy zdają sobie sprawę że
nie będzie to język potoczny codzienny tego pokolenia nie
mniej jednak będzie świadectwem ich przynależności do
określonej grupy etnicznej Pozostanie ich drugim lub na-wet
trzecim językiem czasem używany będzie bardzo rzad-ko
jedynie w kontaktach ze starszą generacją własnych ro-dzin
to znów będzie psychicznym łącznikiem grupowym
kluczem ułatwiającym zrozumienie niektórych spraw to
znów pozostanie jako instrument zdobycia wiedzy o kraju
przodków
Naiwne jest oczywiście przypuszczać że jacykolwiek
rozsądni imigranci mogą w obecnym stanie rzeczy zakładać
że dzieci ich pozostaną zamknięte w kręgu własnej grupy
etnicznej że wpttećtegój-n- ie należy dopuścić do opanowa-nia
przez nich'j$zyka -- kraju? Wysiłek rodziców winien iść
jedynie w kierunku zabezpieczenia dzieciom najlepszych
warunków poznania ich języka ojczystego
przedstawia się to zbyt różowo gdy chodzi o grupę
polską Jest to tym bardziej smutne iż operuje się prze-cież
przy byle jakiej okazji deklaracjami nastawionymi na
nrjwyż:zy ton A rzeczywistość przedstawia się zgoła ina-czej
Z oficjalnych danych bowiem wynika iż w 1971 r (da-ne
powszechnego spisu ludności) 135000 osób podało język
polski jako ojczysty podczas gdy w 1961 r spis ludności
wykazał 162000 osób z polskim językiem ojczystym Licz-bowo
oznacza to spadek o 27000 ale realny spadek jest
grubo większy Bo przecież między obu spisami ludności
przybyło do Kanady około 22000 polskich imigrantów da-lej
wzrosła liczbowo grupa polska przez przyrost naturalny
wyrównujący straty z powodu ubytku naturalnego Trudno
ściśle określić faktyczny ubytek przed przeprowadzeniem
odpowiednich badań statystycznych ale nasz specjalista z
tej dziedziny Rudolf Kogler szacuje ubytek językowy na
63000 to jest 33%
Jakże to się dzieje? Oczywiście należy przyjąć iż rodzi-ce
sami przestali używać w domu języka polskiego a wobec
tego silą faktu nie jest on więcej językiem ojczystym na-stępnego
pokolenia Zapewne można wskazać że teii sam
proces występuje w grupie ukraińskiej znacznie liczebniej-sze- j
bardziej zwartej ale to żadne pocieszenie
Byłoby wręcz katastrofalne gdyby obecnie kiedy istnie-ją
obiektywnie znacznie dogodniejsze warunki dla zachowa-nia
i kultywowania tradycji kulturowych zaniedbano prob-lem
językowy Kanada nie wymaga od swoich obywateli by
wyrzekali się języka swoich przodków Wręcz przeciwnie
obecny Rząd Federalny stworzył warunki dla rozwoju języ-ków
grup etnicznych W szkołach średnich i na wyższych
uczelniach wprowadzono naukę różnych języków a co za tym
idzie liieratury Fundacja im A Mickiewicza wspiera róż-ne
projekty w dziedzinie nauczania języka polskiego ale
be? należytego współdziałania społeczności rzesz rodziciel-skich
niewiele zdziała Nawet gdyby dysponowała grubo
większymi środkami finansowymi aniżeli posiada
językowy nabrał szczególnego znaczenia w Que-be- c
I warto go bliżej poznać Grupa dominująca a więc
francuska chce nie tylko wzmocnić pozycję języka francu-skiego
ale wyprzeć angielski Oczywiście nie można mieć
zastrzeżeń wobec pierwszych tendencji Quebec jest bowiem
prowincją z ludnością w przytłaczającej większości języka
francuskiego a wobec tego uzasadnione jest by był to język
życia codziennego Ale to nie może wieść do likwidacji ję-zyka
angielskiego który przecież jest drugim językiem ofi-cjalnym
Językiem większości obywateli tego kraju
Występuje coraz to silniej tendencja przymusowego
rozszerzenia zasięgu języka francuskiego poprzez obowią-zek
kierowania dzieci imigrantów z wszystkich krajów —
za wyjątkiem anglojęzycznych — do szkół z francuskim ję-zykiem
wykładowym Faktem bowiem jest że imigranci wy-syłali
swoje dzieci do szkół angielskich wychodząc z zało-żenia
iż zapewni im to lepsze możliwości w całym kraju
W ten sposób grupy etniczne wzmacniały anglojęzyczną
mniejszość w prowincji Quebec Wchodziły one w zasięg
kultury anglosaskiej
Politycy w (Juebecu zdają sobie doskonale sprawę z te-go
iż projektowana ustawa narusza prawa obywatelskie za-sadę
iż rodzice mogą decydować o kierunku wychowania
swoich dzieci i vstąd też niektórzy wysuwają poważne za-strzeżenia
inni szukają jakiegoś kompromisowego wyjścia
z tego dylematu
Sprawa ta' ilustruje bardzo wyraźnie nieomal drama-tycznie
znaczenie problemu językowego Dobrze będzie je-ślibędzig- my
to mieli na uwadze
Fragmenty kazania wygłoszone-go
przez ks biskupa W Rubin2
na cmentarzu Monte Cassino w
dniu zadusznym 2 XL 1972 r
Przechodniu! Powiedz Pol
see żeśmy zginęli wierni w
jej stułbie
Tak głosi napis u wejścia
na ten cmentarz
Można powiedzieć: Piel-grzymie
polski
Ten bowiem cmentarz z roku
na rok staje się coraz wyraźniej
miejscem pielgrzymek jako
symbol ogromnego wysiłku pol-skiego
narodu w wa'ce o wol-ność
i nin?odłegłość w czasie
ostatniego światowego konflik-tu
w latach 1939—1945
Podobnie jak obóz koncentra-cyjny
w Oświęcimiu uświęcony
męczeńską śmiercią Błogosła-wionego
Maksymiliana Marii
Kolbego staje się coraz wjraż
niej smbolcm męki i ofiar ja
kie poniósł naród nasz na włas
nej ziemi w śmiertelnym zma-ganiu
się i w walce o przetrwa
nie i o zwjcięstwo — tak cmen-tarz
na Monte Cassino staje się
symbolem uporczywej walki o
wolność Ojczyzny prowadzonej
przez tę część narodu której
przyszło poza krajem na obcych
lądach i morzach zmagać się o
święte prawa dla naszego naro-du:
o jego egzystencję i niepod-ległość
Cmentarz ten zbudowa-ny
na polu najcięższej i najsłyn
Afryka -
1 października br zmarł w
Londynie w wieku 69 lat dr
Louis Leakey jeden z najsłyn-niejszych
antropologów i ar-cheologów
którego odkrycia
zrewolucjonizowały dotychcza-sowe
poglądy odnośnie długo-trwałości
egzystencji człowieka
na naszej planecie Stwierdził
on na podstawie dokonanych
przez siebie znalezisk iż wiek
jego wynosi o 1000000 lat wię-cej
niż przypuszczano począt-ków
zaś jego szukać należy
jeszcze grubo wcześniej
Leakey udowodnił to w wy-niku
poszukiwań i rezultatów
w postaci wykopalisk w olbrzy-mim
wąwozie 01duvai na ob-szarze
Serengeti W Tanzanii
których dokonał tam wraz z
żoną oraz synami w 1959 roku
i latach następnych Cała jego
rodzina równie jak on sam
składa się z zamiłowanych ba-daczy
początków życia człowie-ka
na Ziemi
Historia działalności na tym
polu Leakey'a jest bardzo dłu-ga
— spędził on na poszukiwa-niach
tego rodzaju we Wschod-rtje- j
Afryce większą część swe-go
życia Początkowo ' pracował
sam później dopiero z żoną i
synami Nie była to bynajmniej
łatwa i lekka praca wymaga-ła
niebywałej wprost cierpliwo-ści
i niezrażania się niepowo-dzeniami
Przyniosła jednak
wynik — znaleźli oni szczątki
naszego pra-praprzod- ka któ-rych
badania wykazały niezbi-cie
iż należą one do istoty jed
nej z najstarszych a właściwie
najstarszej z odkrytych do tej
pory należącej do ludzkiego ga-tunku
Została ona przez odkrywcę
nazwana Homo Habilis Uczeni
stwierdzili bez żadnej wątpli-wości
iż podobnie dobrze za-chowanych
szczątków nie od-s?uk- ał
nikt jeszcze Na ich pod-stawie
ustalono iż ten pra-człowiek
był w gruncie rzeczy
czymś w rodzaju małpy ale
stojącej już na znacznie wyż-szym
pod każdym względem po-ziomie
Odkrycie to jak już powie-dzieliśmy
miało mieisce w Tan- -
zanii i zrewolucjonizowało do
tej pory posiadane przez nau-kowców
dane na temat histo-rii
rozwoju ludziego rodzaju
To nie wszystko jednak jesz-cze
Ustaliło ono iż pierwsze-go
człowieka nie należy szukać
jak dotychczas sądzono na kon-tynencie
azjatyckim lecz w Af-ryce
i "zdetronizowało" ono
najstarszego do tej pory przed-stawiciela
"homo sapiens" za
jakiego uważano znalezionego
t zw "człowieka pekińskiego"
v Chinach i "jawańskiego" na
Tyspie Jawa
Wszyscy uczeni świata zaak-ceptowali
zgodnie znalezisko
eakeja nie wszyscy jednak
odzili się z wysnutą przez nie-7- 0
teorią odnośnie dróg jaki-mi
szedł rozwój gatunku ludz-kiego
Różnica zdań polegała na
grzecznościach odnośnie twier-dzeń
na temat czy ssak gatun-ku
ludzkiego rozwijał się stop-niowo
z jakichś "stworzeń w ro
dzaju małp czy też był od po-czątku
czymś odrębnym jeżeli
chodzi "o pochodzenie Niektó-rzy
i' Uczonych twierdzą iż ga-tunek
ludzki został wyobcowa-ny
z gromady ssaków z racji
pewnych swych wybitnych od
Symbol walki o wolność
niejszej bitwy polskiego żołnie-rza
w ostatniej wojnie repre-zentuje
niejako wszystkie pol-skie
cmentarze wojenne oraz ty-siące
tyshce Polaków poleg-łych
na różnych polach bitew-nych
w powietrzu i na morzu
Naród ocenił dobnei ten ol-brzymi
wysiłek swch najlep-szych
synów którzy nie utra-cili
wiary w Boga i w sprawie-dliwość
Opatrzności i którzy 7
da!a od kraju o wolność kraju
ukochanego oddawali swe życie
naród dobrze ocenił ich ofiarę
uznając ich za bohaterów god-nych
pamięci i czci Nawet w ów
czas kiedy samo ich wspomnie-nie
było źle widziane a może
i uznawane za przestępstwo —
naród ich czcił w seicu widząc
w nich symbol ogromnego w-sił- ku
na jaki się zdobjł pols-i- :
żołnierz walczący o wolność
Ojczyzny na obcej ziemi
A był to żołnierz najbardziej
wierny ideałowi wolności i umi-łowaniu
Ojczyzn} Ci co tu wa'- -
Jczjli i ci co tu padli na polu bi
Itwy to byli więźniowie i łager- -
nicy z bezkresnych tajg Sybiru
których winą było jedjnie to
że kraj swój kochali to byli
żołnierze z 1939 roku którzy się
nie poddali i zdołali wjrwać sie
z ogarniających naszą ojczystą
ziemię kleszczów najeźdźców
zachodu i od wschodu to mło-dzież
pełna ideału która prze-dzierała
się przez wiele granic
kolebka rodzaju ludzkiego
rębności i poszedł w rozwoju
swa własną wyłącznie drogą
Tak właśnie twierdził Leakey
wysuwając tezę iż praczłowiek
bardzo różnił się od innych
stworzeń od samego swego po-czątku
będąc swego rodzaju
intruzem pod każdym wzglę-dem
Teoiię tę podtrzymywał
on uparcie przez cale swoje ży-cie
pomimo iż większość jego
kolegów-antropologó- w nie zga-dzała
się z tym jego punktem
widzenia
Leakey był wysokiej klasy
nie tylko uczonym-antropolo-gie- m
i archeologiem ale zara-zem
i znakomitym znawcą
"Czarnego Kontynentu" Nie
było w tym nic ' dziwnego —
urodził się" przecież w 'Afryce
jako syn misjonarza pracują-cego
na obszarach Kenii za-mieszkałych
przez szczep Kilu-j- u
Do 16 roku życia kiedy to
rodzice oddali go do szkoły an
gielskiej uczył się on i obco-wał
ze swymi rówieśnikami-tu-bylcam- i
Poznał bez reszty ich
obyczaje sposób życia uważa-ny
był za swego przez nich
Przeszedł jak cala młodzież
męska szczepu specjalne cere-monię
uznania go za mężczyz-nę
gdy ukończył 13 i pół ro-ku
życia otrzymując imię Wa-karui- gi
co oznaczało "Syn Wró-bla"
Wówczas to właśnie jak zaw-sze
to podkreślał ugruntowały
się w nim zasady dzięki prze-strzeganiu
których mógł następ-nie
uzyskać sukcesy w swych
pracach i poszukiwaniach ar-cheologicznych
Przejął on od
tubylców zwyczaj -- nie tracenia
nigdy cierpliwości nie zrażania
się niepowodzeniami i umiejęt-ność
obserwowania zjawisk Na
obszarze Afryki tylko one da-wały
szanse przeżycia — kto
nie potrafił w czas wyciągnąć
odpowiednich wniosków z za-obserwowanych
zjawisk w na-turze
kto nie umiał bć cierp-liwy
— ginął bezapelacyjnie
wcześniej czy później Gdy coś
nie udawało się należało próbę
powtarzać tak długo aż rezul-tat
okazał się pomyślny
Tymi właśnie zasadami Lea
key kierował się zawsze kon
sekwentnie I tylko one a nie
co innego dały mu rezultaty
pracy które imię jego rozsła-wiły
na cały świat
Gdy studiował archeologię
wykładowcy" z wielkim scepty-cyzmem
i ironicznym uśmie-chem
odnosili się do jego upar-tych
zamiarów poszukiwań ko-lebki
rodzaju ludziego w Afry-ce
przekonując go z wysokie-go
poziomu swych naukowych
autorytetów iż znajduje się ona
bez żadnych wątpliwości' — co
zostało udowodnione — na ob-szarze
kontynentu azjatyckiego
Nie zrażał się tym i wszystkie
wolne od nauki okresy spędzał
aa poszukiwaniach w Afryce
W szybkim przeciągu czasu
zainteresowania jego skoncen-trowały
się na obszarze Oldu-va- i
gdzie dokonywano już po-szukiwań
od 1913 roku uwień-czonych
pewnymi sukcesami
tył pnekonany iż tu właśnie
powinien znaleźć szczątki naj--łarEze- go
przedstawiciela ludz-kiego
rodzaju
W 1935 foku zjawił się tam
v towarzystwie świeżo poślu-bionej
żony podobnie jak i on
entuzjastki badań archeologicz
by bić się za Polskę wówczas
gdy nad nią rozpostarła się
ciemna noc przemocy sąsiadów
którzy dokonali jeszcze jednego
rozbioru Polski
To właśnie dlatego naród ich
pokochał bo to byli jego wierni
synowie — i nie dał się zwieść
fałszywemu obrazowi w jakim
usiłovano ich przedstawić ani
kłamliwym oskarżeniom które
pod ich adresem rozsiewano
Naród ich uznał za swch naj-lepszych
synów i zawsze cześć
im oddawał i dziś ją jak najwy-raźniej
potwierdza Oddajo
cześć żołnierzom i ich dowódcy
gen Wł Andersowi oraz ich bi-skupowi
polowemu Ks Arcjb
Józefowi Gawlinie którzy tu
wśród swych żołnierzy i razem
z nimi oczekują dnia spraw iedh
wcści Bożej
Trudną można powiedzieć
krzyżową drogą do Ojczznj —
wiodła ich wszystkich wiara w
Boga
Toteż ich ofiara w pływała z
tej wiary a ich śmierć umieści-ła
ich po stronie sprawiedli-wi
eh którzy swe życie za in-nych
za wolność oddają Toteż
ginę"i z myślą o Polsce w któ-rej
wiara w Boga i w misję Ko-ścioła
w naszym narodzie stanis
się istotnym czynnikiem jego
egzystencji i działania Ginęli z
mjśią o Polsce w której nie
będzie żadnej dyskryminacji
społecznej i politycznej w któ
ni eh która od tej pory stała
się jego najwierniejszą współ-pracowniczką
i która w grun-cie
rzeczy dokonała tego sen-sacyjnego
odkrycia
Już w początkowej fazie po-szukiwań
odnaleźli oni tam wy-jątkowo
w a r t o ś c i o w c pod
wzgleJem naukowym szczątki
przedhistorycznych świń docho-dzących
wielkością nosorożca
zwierzęcia w rodzaju owcy o
wysokości 6 stóp olbrzymiej
małpy podobnej do gorjla i
wielu innych stworzeń dotych-czas
nie znanych nauce Po-twierdziły
się również przypu-szczenia
Leakey'a iż tu właś-nie
natrafić można na ślad
'przedhistorycznego człowieka
'—' nastąpiło' to z momenteni
znalezienia różnego rodzaju
przedmiotów wykonanych z ka-mienia
jak np groty od strzał
dzid narzędzia itp Przeczucia
te nie zawiodły go
17 lipca 1959 roku Leakey
pozostał w obozie Nic czuł się
dobrze i miał goroączkę
W parę godzin po tym przy-jechała
autem do obozu jego
żona i z triumfem powiadomi-ła
męża iż poszukiwania zosta-- y
ukoronowane nareszcie po-wodzeniem
— znaleziono szcząt-ki
praczowieka
Gorączka i choroba Leakey'a
niknęły momentalnie na tę
wieść jak za dotknięciem różdż-ki
czarodziejskiej Pojechał na
tychmiast z żoną na miejsce
poszukiwań Jak się okazało od-kopano
tam nie tylko zęby ale
fragmenty czaszki następnie
zaś około 400 innych niezwyk-le
cennych fragmentów kości
z których po pieczołowitej iś-cie
benedyktyńskiej pracy uda-ło
się zrekonstruować czaszkę
praczłowieka sprzed 1750000
lat Otrzymał on naukową naz-wę
Zinjathropusa
W 1960 roku syn uczonego
— Jonathan odnalazł nowe czę- -
Stosunki sowiecko-chiński- e
Oficjalny organ partii j
chińskiej "Dziennik Ludo-wy"
z okazji rocznicy stwo
rzenia Chińskiej Republiki
Ludowej określił sowiecki
socjalistyczny imperializm
jako gorszy i bardziej niebez--'
pieczny od dawnego carskie-go
W prasie chińskiej jak i w
wypowiedziach chińskich po-lityków
zaczęły się mnożyć
itaki przeciwko ZSRR M in
na terenie Organizacji Naro-dów
Zjednoczonych poddał
Moskwę ostrej krytyce chiń-ski
wiceminister spraw za-granicznych
Chiao Kuan-hu- a
Inną ilustracją pogorszo-nych
stosunków chińsko-so-wieckic- h
był gest sowieckie-go
ambasadora Tołstikowa
który świeżo wrócił do Peki-nu
wraz z Leonidem Ilicze-we- m
przewodniczącym so-wieckiej
delegacji 1 listopa-da
br obaj sowieccy dyplo-maci-
ostentacyjnie opuścili
przyjęcie w ambasadzje al-gierskiej
kiedy chiński mini-ster
spraw zagranicznych Chi
Peng-fe- i w przemówieniu za-atakował
rzekomą"zmowę obu
supermocarstw to znaczy
St Zjednoczonych i ZSRR
oraz jch machinacje na Mo-rzu
Śródziemnym Nawet
rej każdy obywatel znajdzie
chleb i sprawiedliwą zapłatę za
włożony trud w której każdy
będzie miał jednakowe prawa
bez względu na polityczne po-glądy
i religijne przekonania
NaróJ ich ukochał za to że
właśnie za taką Polskę ginęli i
uznał ich za swych najlepszych
synów i cześć im oddaje i za
nich i razem z nimi się modli
Od zakończenia wojny przby
wają na ten 'cmentarz Polacy z
całego świata Coraz częściej i
coraz więcej Polaków przjbyya
tu z Ojczjzny
Jako jeden z pierwszych sko-ro
tylko mógł przybjć do Wiecz
nego Miasta modlił się tutaj
Ks Kardynał Prymas składając
Ofiarę Eucbarystczną za pole-gli
eh i za Polskę Najświętszą
Ofiarę wespół z przeszło 300 ka-płanami
blmi więźniami obo-zów
koncentracyjni eh złożł Ks
Kardynał Wojtła w czasie
dziękczynnej pielgrzymki b
księży kacetowców w 25-leci- e
ich uwolnienia z potwornych
miejsc kaźni Byli tu chyba
vszyscy biskupi polscy bardzo
wielu kapłanów i sióstr nie u-sta- je
nieprzerwany prąd piel-grzymów
z Ojczyzny którzy st3
nowią jakby łańcuch wiążący
ten cmentarz z krajem a naród
z tymi którzy w jego obroni?
polegli na obcej ziemi
'ści czaszki przede wszystkim
doskonale zachowaną dolną
szczękę oraz kości ręki przed-historycznego
dziecka Zinjanth-lopus- a
zaś w 1962 roku jesz-cze
jedną czaszkę pochodzącą
jednak z nieco późniejszego o-kre- su
Na podstawie tych zna-lezisk
uczeni ustalili iż następ-ny
z kolei po Zinjanthropusie
przedstawiciel rodzaju ludzkie-go
wcześniej znaleziony przez
Lcakey'a Homo Habilis miał
już znacznie większy pod wzglę-dem
objętości mózg potrafił
myśleć posługiwał się prymi-tywnymi
wjkonywanymi przez
siebie narzędziami Ustalono
też iż wiek Zinjanthropusa wy-nosi
właśnie nie mniej tjak
1750000 lat Leakey wysunął
wkrótce po tym hipotezę iż ro-dzaj
ludzki liczy sobie przesz-ło
19000000 lat i że pierw-szym
jego przedstawicielem był
nazwany przez niego Kenyapi-thecu- s
żyjący prawdopodobnie
20000000 lat temu na górzy-stych
obszarach Kenii Stupro-centowych
dowodów na to jesz-cze
nie ma i kto wie czy kiedy-kolwiek
na nie się natrafi wy-pływa
to jednak z logicznych
przesłanek wynikających z ma-teriałów
już dostępnych na ten
temat
W czasie swego doprawdy
pasjonującego życia Leakey na-pisał
wiele dzieł naukowych na
tematy związane z historią roz-woju
człowieka oraz odnoszą-cc- h
się do kontynentu afry-kańskiego
między innymi dos-konale
i wyczerpująco opraco-waną
gramatykę i słownik ję-zyka
szczepu Kikuyu wśród
któiego się wj chował W dzie-dzinie
archeologii i antropolo-gii
zapisał się złotymi zgłoska-mi
jako ten który udowodnił
iż najstarszych śladów człowie-ka
nie należy szukać jak do-tychczas
sądzono w Azji ale
na "Czarnym Lądzie" (r)
dziennikarze wsch europej-scy
nie mogli ukryć swego
zdziwienia i ogólnie panuje
opinia iż ZSRR zdecydował
obecnie w stosunku do Chiń-czyków
usztywnić swą linię
postępowania
Ostatnio władze chińskie
zaprosiły z pominięciem
dziennikarzy z krajów komu-nistycznych
korespondentów
krajów zachodnich do obej
rzenia nowo wybudowanego
na wielką skalę systemu
schronów przeciwatomowych
w Pekinie Dano przy tym do
zrozumienia iż Chiny traktu-ją
serio groźbę niebezpie-czeństwa
sowieckiej agresji
KOLEJNY REJS
"BATOREGO"
Z blisko 2-dobo-wym
opóź-r:enief- fi
powrócił do Gdyni z
kolejnego rejsu liniowego do
Kanady 'transatlantyk "Ste-fan
Batory" Statek prze-wiózł
ponad 700 pasażerów
"Stefan Batory" odpłynął
z kompletem pasażerów w
ostatni w br rejs liniowy
Tym razem ze względu na" za-marznięcie
zatoki św 'Waw-rzyńca
portem docelowym
będzie nie Montreal lecz
Quebec
WIEŚCI z
'praecwani na podltawi prasy hraiowti
NOWE POŁĄCZENIE
PROMOWE
Polskie Linie Oceaniczne
dysponują promami: "Skan-dynawia"
i "Gryf" które
kursują na trasie świnouj-ście
— Ystad oraz promem
"Wawel" (dawny "Gustaw
Vasa") pływającym w czarte-rze
między Travemunde i
Malmoe
Od czerwca 1973 r uru-chomione
zostanie nowe po-łączenie
promowe między
Gdańskim a Helsinkami W
związku z tym w Gdańsku
trwają wzmożone prace przy
budowie przystani promowej
i dworca morskiego zlokali-zowanych
w kanale porto-wym
naprzeciw Westerplat-te
Linia promowa Gdańsk —
Helsinki przeznaczona bę-dzie
do przewozów pasażer-skich
i samochodowych
Prom "Gryf" kursujący na
tej linii będzie zawijał do
Helsinek dwa razy w tygo-Di- u
WARTOŚCIOWE POMYSŁY
W stoczniach produkcyj-nych
Trójmiasta pomyślnie
rozwija się ruch racjanaliza-torsk- i
i wynalazczy Efekty
ekonomiczne uzyskane z te-go
tytułu w Stoczni Gdań-skiej
oraz w Gdyni przekro-czyły
w ciągu trzech kwarta-łów
br 17 min zł
W Stoczni Gdańskiej z 500
zgłoszonych wniosków racjo-nalizatorskich
ponad połowę
''drożono już do produkcji
Zastosowanie ich przyniosło
ok 12 min zł oszczędności
UMOWA O WSPÓŁPRACY
W Warszawie została para-fowana
10-letn- ia umowa o współpracy gospodar-czej
przemysłowej i naukowo-techn-icznej
miedzy rzą-dem
PRL i rządem Królest-wa
Norwegii
W umowie położono szcze-gólny
nacisk na konieczność
rozwijania wzajemnych zwią-zków
między przemysłami
Polski i Norwegii jak rów-nież
potwierdzono zaintere-sowanie
obydwu stron w ini
1 WAŻNE r
sS5£S£XaS!£a&£&£5££S®S!SSS®CS
TAJEMNICE FAL
MORSKICH
Jaka jest różnica między
jalami i prądem morskim?
W jaki sposób wiatr pobudza
jolowanie morza? Jaki wpływ
na falowanie na rozchodze-nie
się dźwięku na morzu?
Oto niektóre pytania stano-wiące
przedmiot badań Insty-tutu
Badania Mórz Uniwer-sytetu
w Hamburgu
W celu przeprowadzenia
odpowiednich pomiarów trzy
pele zostały zakotwiczone na
dnie Morza Północnego na
jłębokości 10 m tak że ich
górna część wystaje 15 m po-nad
powierzchnię morza Na
tych palach umocowano róż-nego
rodzaju aparaturę któ-ra
między innymi będzie' mie-rzyć
temperaturę szybkość
wiatru zawartość pary wod-nej
w atmosferze szybkość i
kierunek prądów Na jednym
z pali zainstaloioano 'urządze-nie
zasilające elektroniczne
przyrządy pomiarowe 350
danych pomiarowych może
być przekazywanych równo-cześnie
drogą radiową do
stacji umieszczonej 'na wys-pie
Sylt gdzie są one odpo-wiednio
przeliczane przez
maszynę cyfrową
Na razie przeprowadzane
są w tym względzie wszech-stronne
próby a na jesieni
1973 roku planuje się wyko-nanie
eksperymentu pokazo-wego
w którym wezmą rów-nież
udział naukowcy z in-nych
kraj-j- w
NAJMNIEJSZA
SZKOŁA ŚWIATA
Nauczyciel wiejski w gmi
nie Meensel — Kiezegen '
f Belgia) ma idealną pracę j
Do szkoły uczęszcza tylko je-den-
uczeń 10-let- ni Luc de
Brier Według ustawodawst-wa
belgijskiego państwo mu-si
utrzymywać szkołę dopó-ki
uczęszcza do niej przynaj
mniej jeden uczeń Jest to
prawdopodobnie najmniejsza
szkoła świata
HAMULCE NA GADUŁÓW
'Angielskie zakłady Ferran-t- i
produkują aparaty wyka-zujące
od razu wysokość o-pł- at
za rozmowy telefonicz-ne
Każdy' aparat posiada
dicie skale z' opodziałkami
Odpowiadającymi prziijętej
najniższej ' jednostce opłaty
Na jednej skali czerwona
wskazówka zaznacza wyso- -
POLSKI
cjowaniu i popieraniu róż-nych
form współpracy na za-sadach
najbardziej liberal-nych
W najbliższym czasie
umowa ta zostanie podpisa-na
przez ministrów obu
?tron
MASZYNY DLA IRANU
Biuro eksportowe bielskiej
f c bryki maszyn włókienni-czych
"Eefama" podpisało w
br kilka kontraktów zagra-nicznych
na sprzedaż sprzę-tu
w przyszłym roku
W ostatnich dniach zawar-to
kolejną transakcję hand-lową
z firmą "Sherhate Sa-ha- ni Farsh" z Teheranu na
dostawy w 1973 r zespołów
zgrzebnych i przędzarek ob-rączkowych
wartości 13 min
'} dewizowych
W przyszłym roku "Befa-ma- "
wyeksportuje łącznie do
Iranu maszyny włókiennicze
wartości 35 min zł dewizo-wych
MUZEUM ZAMIERZCHŁEJ
PRZESZŁOŚCI
Opracowano bardzo cieka-wy
projekt zagospodarowa-nia
terenu zabytkowego ja-kim
jest Ostrów Lednicki
pod Gnieznem Przed dziesię-cioma
wiekami istniał tu
most prowadzący na wyspę
Właśnie opodal linii dawne-go
mostu zgromadzone maja
być najdawniejsze pamiątki
archeologiczne Istnieje pro-jekt
zrekonstruowania monu-mentalnej
budowli która
stanęłaby na kamiennych
szczątkach istniejących mu-rów
i ruin Rozważany jest
przy tym zamiar urządzenia
na jeziorze swoistego pod-wodnego
akwarium z pod-świetlonymi
szybami Chroni-łoby
ono spoczywające na li-nii
dawnego mostu ekspona-ty
z łodzią-dłubank- ą na cze-le
Do cennych znalezisk pro-wadziłby
specjalny pomost
W stojącym tam XVIII-wieczny- m
spichrzu Muzeum
Początków Państwa Polskie-go
zamierza urządzić stalą
wystawę zabytków odkopa-nych
pczez archeologów na
Ostrowie i w okolicy
NIEWAŻNE
kość opłaty za dane wezwa-nie
telefoniczne przesuwając
się w czasie trwania rozmo-wy
Druga skala wskazuje
wysokość opłaty za wszystkie
wezwania telefoniczne w o-kreślo- nym
czasie np w cią-gu
miesiąca
Aparat jest połączony nor-malnym
kablem prowadzą-cym
do aparatu telefoniczne-go
z odpowiednim liczni-kiem
zainstalowanym w cen-trali
telefonicznej przy czym
docierają do niego impulsy
elektryczne zgodnie z działa-niem
tego licznika
Oj gaduły gaduły
MIESIĘCZNIK
KULTURA
Nr 10 — październik — 1972
zawiera min następujące po
zycje:
Aleksander Sołieniezyn:
Niewygłoszone przemówienie
Czesław Miłosz: Duże cie-nie
Gustaw Herling-Grudzińs- ki
Dziennik pisany nocą
Korab: Bliźniak
Juliusz Mieroszewski: Dok-tryny
i lojalności
Brukselezyk: Widziane z
Brukseli
Józaf Lewandowski: Nie
wiedzą sąsiedzi
Adam Kruczek: W sowiec-kiej
prasie
Jan Nowicki: Mówi War-szawa
Książki omawiają: Janina
Kałz i Aleksander Zabrzeski
Ponadto w numerze: Ko-munikaty)
Wydarzenia mie-siąca
Kronika kanadyjska i
Listy do redakcji
Cena pojedynczego egzem-plarza
$150 Do nabycia w
księgarni „Związkowca" - :
„Kultura" zawiadamia abo-nentów
iż cena prenumeraty
zostanie podwyższona i wyno-sić
będzie w 1973 r $2003
rocznie Prenumeratę na na-stępny
rok przyjmuje 'Adm-inistracja
„Związkowca"'
Orkiestra "BIAŁE ORŁY"
ZE łPIEWEM NA WSZELKIE
OKAZJE — NIEDROGO
Musie lessons on aetor-di- n łlUr nd mandolin
PILARSKI %J„ÓZEwF —ntir53u4-1m65- c6 mi M lyt Sł {1U7-- A t 210 Oislngłon OAuvne)dil VI
1
i- -2
0
'i
n
I
a
2j
a
m
3
mi : u
--r£'a _ I
SiŁJMJJlAi-- O I
S " irA A "
Ą-tf- t AJ±Ą AHł V fcAyft C"u5J£&w£f I