Zwilazkowiec Alliancer, May 16, 1972

              [r'T
p
JifcJ? JlP:so$£n: f'4%"' 'T
j NU 40 "ZWIĄZKOWIEC" MAJ (Moy) włorek 16 - 1972 STRS
I
sS
t
H
1
Si l
iu'
o
o
Śmierć
(Dokończenie ze łr 2)
szczoną kurtkę którą nosił je-szcze
przed wojną w czasie po-lowań
dwie pary butów kilka
zmian bielizny osobistej i po-ścielowej
oraz przybory do go-lenia
To było wszystko Nie
posiadał nawet portmonetki na
bilon Trzeba było pomyśleć o
jakimś ekwipunku na przysz-łość
kiedy marszałek zacznie
wychodzić nie miał bowiem
nawet ciepłego płaszcza"
W związku z tym autorka
przypomina przygodę która ma
charakter anegdoty typowo wo-jennej
Otóż sprowadzono kraw-ca
który miał wziąć miarę na
palto i ubranie — i to w do-mu
bo klient jest chory i nie
wychodzi na ulicę Wszystko od-bvl- o
się według programu ale
podczas ostatniej wizyty kra-wiec
powiedział jednak:
— Tak mi szanowny pan ko-koś
przypomina ale nie mogę
sobie przypomnieć kogo
"Płaszcza — pisze p Maxy-mowicz-Raczyńs- ka
— marszałek
nigdy nie miał na sobie a ub-ranie
nałożyliśmy mu po raz
pierwszy po śmierci (Został w
nim pochowany)"
Te słowa zapowiadają już
epilog
Rydz-śmigł- y skarżvł się na
dolegliwości gastry-zn- e a w
szczególności na nadkwasotę
nigdy natomiast nie mówił o
sensacjach sercowych Odpo-wiednia
dieta sprawiła że do-legliwości
ustąpiły Katastrofa
przyszła nieoczekiwanie 27 lis-topada
(341 r
Tego dnia przed południem
Rydz-śmigł- y jak zwykle malo-wał
portret pani domu Po o-bied- zie
i podwieczorku z płk
Zalewskim czytał i kładł pas-janse
Nic nie zapowiadało nie-szczęścia
Niespodziewanie o
godz 1 w nocy śmigły zasłabł
Serce
Ze względu na godzinę poli-cyjną
lekarza można było spro-wadzić
dopiero rano — po go-dzinie
5 Pacjentowi zrobiono
elektrokardiogram i zastosowa-no
odpowiednie leki Stan cho-rego
poprawił się czego nie
można powiedzieć o samopoczu-ciu
bo gdy go w trzecim dniu
choroby zapytał ktoś jak się
czuje odpowiedział:
— W sam raz na cmentarz
W nocy z 1 na 2 grudnia
przyszedł drugi atak Chory —
pfsźe""p'-- Maxymowicz- - Raczyń-ska
— "rzucał się niespokoj-nie
na policzkach miał wypie-ki
w oczach przerażenie i przez
zaciśnięte usta jęczał Kiedy
zbliżyłam się ze strzykawką na-pełnioną
morfiną sam gwałtow-nie
podciągnął nogawkę piża-my
by obnażyć udo do zast
uroczystość poświęcenia
przedstawiciele Rządu
Mieszkanio-wych
okolicznościowe
Sam fakt otwarcia domu
dla zaawansowanych w wie-ku
naszego
nazywanych "se-nior
citizens" nie jest sam
w sobie nadzwyczajnym wy-darzeniem
Jednakże w wa-runkach
polonijnych dom
dla pionierów
którzy kładli podwaliny pod
nasze zorganizowane życie
społeczne jest wielkim o-siągnię-ciem
Nie jest bynajmniej rzeczą
przypadku że jeden pierw
szych te--
go rodzaju powstał w Edmon- -
ton Polonia Edmontonska
wykazuje wyjątkową
do postawienia i usze-regowania
na
płaszczyźnie i za-zwyczaj
znajduje drogę i
do ich najbardziej
praktycznego i celowego roz-wiązania
Dzięki temu możli-wym
jest skoordynowanie
wysiłków organizacji polo-nijnych
z parafiami a tym
samym ekonomia energii
ludzkiej i zasobów finanso-wych
uroczystość
"Villa Maria"
dla polonijnych pionie-rów
to nie dalszy 'do-wód
waszej świadomości
i kulturalnej To
jeszcze coś więcej To egza-min
dojrzałości politycznej
świadczący o głębokiej zna-jomości
naszego systemu rzą-dów
o poziomach: mu-nicypalnego
prowincjonalne-go
i federalnego
Towarzystwo Polskich We--
teranów które powzięło tv
wzniesienia Vifl£ Maria"
wykorzystało w możli-wości
stojące Jo dyspozycji
Rydza -- Śmigłego
rzyku Zaraz po tym pobiegłam
do kuchni by napełnić termo-for
gorącą wodą i położyć na
serce Zanim zdążyłam to zro-bić
wpadł Marcin (Zalewski —
JN) z okrzykiem: — Proszę
pani już!"
Cały dzień 2 grudnia 1 pół
następnego dnia p Maxymo-wicz-Raczyńsk- a
pozostawiona
sama sobie nie wiedziała jak
wybrnąć z niecodziennej sytua
cji śmigły mieszkał u niej nie
meldowanj !
3 grudnia w południe zawia
domila policję i parafię św
Michała na Mokotowie że
zmarł u niej nagle w trakcie
wizyty znajomy matki — Adam
Zawisza Po południu tego dnia
zjawił się Julian Piasecki z le-karzem
który zabalsamował
zwłoki Pogrzeb miał się odbyć
4 grudnia po południu
Tegoż dnia przed południem
p Maxymowicz-Raczyńsk- a po-prosiła
do siebie sąsiada — płk
Zjgmunta Polaka pokazała mu
zwłoki Rydza-Smigłeg- o i w o-becn- ości
"bardzo wstrząśnięte-go
i głęboko wzruszonego"
świadka włożyła do kieszeni u-bra- nia
zmarłego na piersi owi-nięty
w ceratkę bilet z oświad-czeniem
następującej treści:
"Oświadczam że są to zwło-ki
marszałka Edwarda Rydza-Smigłeg- o
który wrócił do Pol-ski
w październiku 1941 r by
w pracy ruchu podziemnego
walczyć o wolność kraju Oddał
swą szlachetną duszę Bogu w
dniu 2 grudnia 1941 roku
Zmarł w moim mieszkaniu w
Warszawie przy ulicy Sando-mierskiej
18 mieszkania 6"
O godz 17 Julian Piasecki
płk Marcin Zalewski inż Ste-fan
Witkowski i ks Antoni Za-pała
z Krakowa przyjechali z
dwoma dużymi wieńcami ze
wstęgami Virtuti Militari
Wcześniej przywieziono trum-nę
do której złożono zwłoki
zmarłego Karawan samocho-dowy
przewiózł trumnę do do-mu
pogrzebowego na Powąz-kach
6 grudnia rano w kościele
iw Karola Eoromeusza na Po-wązkach
odbyto się uroczyste
nabożeństwo We wspomnie-niach
p Jadwigi Maxymowicz-Raczyński- ej
czytamy:
"Katafalk z trumną marszał-ka
był cały pokryty kwiatami
Po nabożeństwie trumnę wzię-li
na ramiona ks Zapała Pia-secki
płk Zalewski płk Polak
i jeszcze inni panowie Za tru-mną
szła grupa podkomend-nych
i dwie kobiety: p Namy-słowska
i ja Było chmurno
podał deszcze ze śniegiem ()
Szliśmy wszyscy w głębokim
obywateli waszego miasta
Edmonton waszej
Alberta i naszego kraju Ka-nady
Parcelę na której
stanęła otrzymało
Towarzystwo od pła-cąc
dzierżawę jednego sym-bolicznego
rocznie Na
wzniesienie budynk otrzyma-ło
Towarzystwo od rządu Al-berty
subsydium w wysoko-ści
$120000 a z Rządu Fede-ralnego
z Central Mortgage
and Housing Corporation po-życzkę
hipoteczną w wysoko
ści $350000 do spłacenia w
cjagu następnych pięćdzie- -
sięciu lat
Polonia w cią-gu
ubiegłych stu lat wznio-sła
rozpoczynając od Wilna
w Ontario setki kościołów
domów i hal polskich szkó-łek
i obozów letnich swoim
własnym finaso-wy- m
ofiarnością i twardą
pracą że "Villa Maria" zos-tała
zrealizowana przede
wszystkim dzięki funduszom
rządowym wcale nie umniej-sza
zasługi inicjatorów i wy-konawców
tego projektu —
Wręcz przeciwnie należy im
się wdzięczność że zostawili
innym szansę zapukania do
serc i kieszeni
na inne równie wartościowe
i ważne cele kulturalno-oświatow- e
jak harcerstwo
czy Kongres Polonu Kanadyj-skiej
które borykają się z
dużymi trudnościami finan-sowymi
Towarzystwu Wete-ranów
i wyko-nawcom
tego projektu nale
V sie uznanie które jako
j Kanadyjczyk polskiego po--
AoSzenia i Jako poseł do
parlamentu federalnego pra
gnę przy oj okazji wyrazić
Otwarcie Domu Starców
W niedzielę 30 kwietnia odbyła się w Edmonton
i otwarcia polskiego Domu
Starców — Villa Maria w której obok miejscowej Po-lonii
udział wzięli Federalnego
prowincji Alberta arebp A Jordan reprezentanci
władz miejskich i społecznych instytucji
Rząd Federalny oraz Ministra Spraw
i Uibanistyki reprezentował poseł dr Stanley
Haidasz Wygłosił on ♦ tam przemówie-nie
którego wyjątki podajemy
obywateli kraju
potocznie
zasłużonych
z
domów polonijnych
zdol-ność
problemów
właściwej
środki
Dzisiejsza ot-warcia
ognis-ka
tylko
oby-watelskiej
trzech
pełni
prowincji
"Villa'
miasta
dolara
Kanadyjska
wysiłkiem
polonijnych
inicjatorom
milczeniu i dosyć spiesznie To
był tragiczny pogrzeb Chowa-liśmy
potajemnie b Naczelne-go
Wodza Polski Towarzyszyli
zwłokom jego żołnierze ukry-wający
się przed wrogiem mi-zerni
ubrani w znoszoną odzież
cywilną Sądzę że wtedy czu-liśmy
wszyscy jednakowo stra-szliwą
niedolę naszego podbi-tego
kraju
"Po modlitwach złożono tru
Gdzie
Reklama jest dźwignią
handlu Zdajemy sobie oczy-wiście
z tego bardzo dobrze
spiawę zwłaszcza gdy oglą-damy
programy telewizyjne
tak szczodrze "przetykane"
lotnymi ogłoszeniami zachę-cającymi
widza do kupienia
koniecznie takiego a nie in-nego
środka do czyszczenia
takich a nie innych "cerę-ais- "
czy też właśnie tego a
nie innego gatunku kiełba-sek
Mam wrażenie że ta for-ma
reklamy przerywająca z
reguły w najciekawszych
mementach akcję wyświetla-nego
filmu mija się z celem
Zamiast zachęcić widza znie-chęca
go Przynajmniej mnie
na pewno Przysiągłem so-bie
że właśnie tego artyku-łu
który mi tak zachęcają
kosztem akcji filmu nie ku-pię
w żadnym przypadku
Na złość I mam wrażenie
że w tym mym zapatrywaniu
nie jestem odosobniony
Z listu jaki otrzymaliśmy
od jednej z sympatycznych
Czytelniczek — bratniej mej
duszy lubiącej pogrzebać
się tak jak ja w dawnych
wspomnieniach z "dobrych
starych czasów" wynika że
już praioie 200 latek temu
nie brak było rodakóio któ-rzy
nie mniej niż my dziś
doceniali znaczenie i wagę
reklamowania się Na łamach
prasy oczywiście nie telewi-zji
o któ'pj wówczas nie śni-ło
się nawet nikomu
Zacna ta pizyjaciółka na-szego
pisma przysyła nam
treść kilku ogłoszeń jakie u-kazyw- ały
się w "Gazecie
Warszawskiej" w latach
osiemdziesiątych i dziewięć-dziesiątych
XVIII stulecia
Warto je tu przytoczyć Ileż
w nich humoru swoistego
wyczucia aktualności zmysłu
kupieckiego i bez mała poe-tyckiego
zacięcia Już co jak
co ale tych cech nigdy miesz-kańcom
Syreniego Grodu nie
brakoioało
- Yilla Maria
żą to że wykazali naocznie
iż nie jesteśmy bynajmniej
jak to niektórzy sadzą aby-watela- mi
drugiej klasy
"Villa Maria" jest ponad-to
symbolem wielu innych
rzeczy jeśli chodzi o naszą
polonijną społeczność nasze
pochodzenie więzi z Polską
nasze trwałe nieprzemijają-ce
wartości kulturalne
Większość mieszkańców te-go
ogniska spędziła wiosnę
swego życia w Polsce jak
członkowie Towarzystwa We
teranów którzy brali czynny
udział w obronie Polski przed i
nswein bolszewicką w 1920'
reku Swe produktywne żni-wiarsk- ie
lato spędzili jednak
w Kanadzie To powiązanie
Polski z Kanadą odzwiercied-la
się w nowym ognisku w
inny jeszcze sposób Dobrze
się składa że administrato
rem i kapelanem tego jesień
rego ogniska jest znany ca
łej Polonii kanadyjskiej nie
tylko edmontońskiej ks Sta
nisław Wachowicz były pro-boszcz
parafii polonijnych w
dmonton Vancouver i wie-lu
innych ośrodków polonij-nych
były długoletni pro-wincja)
Ojców Oblatów
Słusznie się stało że ogni-sku
temu nadano nazwę
"Villa Maria" Nasza przesz-łość
jako synów i córek Pol-ski
i Kościoła została tym
podkreślona Nie wątpię że
świeżo przybyła z Polski sio-strzyczki
będą się modliły
wspólnie ze swymi podopiecz-nymi
do Najświętszej Pa-nienki
nie tylko jako do
Królowej Korony Polskiej
ale również jako do Królowej
Polonii Kanadyjskiej pro-sząc
o zgodną harmonijną
współpracę całej Polonii o
jej dalsze osiągnięcia w służ-bie
naszych dwóch krajów:
Polski kraju z którego wysz-liśmy
kraju wiosny większo-naszeg- o lata i jesieni kraju
wiosny naszej młodzieży i na-szej
dziatwy Pragniemy im
przekazać to co najlepszego
w dziedzictwie Polski i Ka- -
j nad}%
Dr S Haidasz Mf
mnę do grobu wewnątrz muro-wanego
a na zewnątrz ziemne-p- o
"W kilka dni po pogrzebie
marszałka wraz z p żermeną
Trzeciakową postawiłyśmy na
grobie marszałka żołnierski
krzyż z nazwiskiem Adam Za-wisza
oraz datą urodzenia i
zgonu"
Krzyż ten przetrwał jeszcze
wiele lat po wojnie zanim nie
postawiono pomnika który u-jaw- nił
że w tym grobie leży
Edward Rydz-śmigł- y
Jan Niemczewski
Zakres zainteresowań po-trzeb
usług
jak sami możemy to stwier-dzić
był i podówczas szeroki
Niczym w kolumnach ogło
szeń "Toronto Star" czy
"Globe and Mail" Naiciasem
należy tu dodać iz słowo
'"ogłoszenie" nie było w tam-tych
czasach jeszcze znane
Mówiło się '"suple inenf
Suplement nr 72 z dn 6
września 1780 roku:
"Znajduje się w Warsza-loi- e
jimnan mający trzy ka-rety
z którymi do Wiednia
a stamtąd do włoskich kra-jów
powraca kto by życzył
w tamte stiony jechać niech
się adresuje na Rydzynę
gdzie ten furman stoi"
Wątpić raczej należy by
podróż ta była wygodna i
krótka Z cała pewnością
znacznie mniej niż dzisiej
szym odizutowcem
Suplement nr 9 z dn 31
stycznia 1781 reku:
"Dnia 18 tego miesiąca
między godziną dziewiątą i
dziesiątą z rana okradziono
gadeiobę jejmć pani Potoc
kiej pisarzowe] wielkie]
Wielkiego Księstwa Litew-skiego
gdzie wzięto następu-jące
suknie: szubkę bogatą
tureckiej mateńi w żółte
paski z sznurkiem masyjo-wy- m
srebrnym marmurka-m- i
celowanym ze spódnicą
srebrną lamową w kwiatecz-k- i
moiderowe ciemne z frę
dzlą szeroką lewitkę -- także
morderową ze spódnicą żół-tą
popielatą polonezkę z ta-kąż
spódnicą suknię zieloną
atłasoioą do logówki z biały-mi
kwiatami na kształt ada-muszk- u
rzuconymi i z gazą
szeioką białą w paski gar ni-rowa- ną
Kto by takowe suk-- '
nie u kogo postrzegl lub no-szone
lub pizedawane upra-sza
się aby o tym dał znać
do pałacu imć pana pisarza
wielkiego litewskiego do
burgrabiego gdzie znaczną
odbierze zaplotę"
Strata byia oczywiście do-tkliwa
i należy imć pani Po-tockiej
współczuć Ufać jed-nak
można iż pozostała jej
jednak nie jedna jeszcze
"tyjtykowa jubka" w któią
mogła kuszące zapewne swe
kształty kibici przijodziać
Suplement z nr 17 z dn 22
sierpnia 1781 roku:
"W tych dniach zginął
chart ksiązęcia imci Ponia-towskiego
koronnego Ten chart był
czarny koło pyska podpala-ły
ogon toczący dobrze i tro-chę
kosmaty Kto by go zna-lazł
lub o nim wiedział niech
da znać do pałacu pomienio-neg- o
księcia imci a otrzy
ma przyzwoitą nagrodę
Jesteśmy przekonani iż
cJiardfc ten się odnalazł jako
że był wielce
posiadając "podpala-ły
dobrze toczący (?) i kos-maty
ogon i że uwielbiany
przez Warszawianki książę
Pepi czy też jego madame
Vauban nie długo trapili się
utratą ulubieńca
Suplement z nr 60 z dn
26 u im roku
"Pigułki na wygubienie
szczurów i myszy które
przez nieboszczyka Goldbec-k- a
krawca przedawane by-ły
są teraz w komisie u
krawca Krebsa mieszkające-go
w kamienicy JPana apte-karza
Wasilewskiego na Kra-kowskim
Przedmieściu któ-ry
o tym uwiadamia prze-świetne
publicum upew-niając
że tylko jedynie u
niego też pigułki są prawdzi-we
inne zaś u kogokolwiek
bądź kupione za fałszywe i
bezskuteczne poczytane być
powinne"
środek ten musiał bez- -
względnie być znakomity i
jedyny jako że wyrabiał go
tak fachowy mistrz jak kra-wiec
No bo kto mógłby le-piej
od niego znać się na tru-ciu
szczurów i myszy?
Suplement z nr 85 z dn 22
pućnziemiKc 1785 roku:
('W kamiznic" ns Noiry
śwkcie pod nrem 1304 jest
drugie piętro do najęcia z
stajnią na 6 koni"
To już rzeczywiście ewene-ment
nie z tej ziemi' i okazja
doprawdy rzadka: stajnia na
Pierwsze Stów
Fundacja im Władysława ' akcję kursów uniwersyteckich
Reymonta działalność swoją w Polsce na które wyjedzie
rozpoczęła przed półtora ro- - około 180 polonijnej młodzie-kio- m
W tym stosunkowo krót- - y uniwersyteckiej ażeby pó-kim
okresie czasu zdołała — głębić swoją wiedzę o Polsce
poza strona czysto organizacyj- - i poprawić swój język zetknąć
na — zrealizować kilka począt-- ! się ze studentami obecnej Pół-kowych
celów które tę naj-- : ski i spędzić tam przyjemnie
młodszą bodajże w Polonii i pożytecznie wakacje letnie
Fundację wysunęły na czoło Projekt wyjazdu do Polski
Wystarczy tutaj wymienić za-- 1 przeszedł najśmielsze oczekiwa-kończon- ą
na okres tego lata nia Studentów i studentek by- -
dziś do nich!
ofiarowywanych
eks-podkomorze- go
charakterys-tyczny
im W
nam
II piętrze Jesteśmy pewni
ze lokal ten icynajęty został
natychmiast
Suplement z nr 38 z dn 13
ma]a 1786 loku:
"Piofesor który przez wie-le
lat w Akademii Krakow-skiej
dawnej nauki okazał
dowody teraz za pizywile-je- m
prześwietnej Komisji E-duka- cji
Naiodowej przyjmu-je
młódź na stancją i stół
daje tej młodzi edukacją naj-przód
ku chicale Pana Boga
potem w czworakich języ-kach:
polskim łacińskim
niemieckim i francuskim w
rachunkach rysunkach geo-grafii
historii i formowaniu
pięknego charakteru Miesz-ka
na ulicly Senatorskiej na-przeciw
Marywilu pod nrem
464 w oficynich probostwa
św Jędrzeja"
Wątpić nie należy by ta-kiemu
fachowemu pedagogo-wi
brakło kiedykolwiek pod-opiecznych
których kształcił
tak wszechstronnie nie za-pominając
o chwale Pana
Boga i ich żołądkoch
Suplement z dn 20 czerw-ca
1787 roku:
"Ponieioaż wiele przypad-ków
nieszczęśliwych trafiać
się zwykło względem dziatek
jako to poronienie onych
ciężkie i długie lodzenie u-miera- nie
we wnętrznościach
macierzyńskich choroba dłu-ga
matek i śmierć częstokroć
— pizeto oświadcza się JPa-n- i
Franciszka Sikorska że
może łatwymi sposobami za-radzić
tym przypadkom aby
się tylko matki takowe wcze-śniej
do niej udały Mieszka
na idicy Złotej za szpitalem
generalnymi pod numerem
1521"
Tej loybawicielce nieszczę
snych mateh: i dziatek też j
pewnie klientek nie brakowa
ło Można mieć tu tylko nie
jakie podejrzenie czy w ten
tak zachęcający sposób nie
reklamowała się czasem tzw
podówczas "fabrykantka a-niołk- ów" Proceder ten był
podówczas szeroko uprawia-ny
i nader popłatny — pigu-łek
antykoncepcyjnych nie
znano wtedy jeszcze usuwa-nie
ciąży było zabronione no
a natura tak jak i dziś miała
wówczas swoje prawa
Suplement nr 68 z dn 13
kwietnia 1791 roku:
"U pisarza magazynowe-go
JP Jezierskiego kasztela-na
łukoioskiego znajduje się
koniczyna krajowa świeża
pięknie wychędożona do-świadczona
i wypróbowana
przedaje funt po zł 2 Stoi
nad Wisłą przy moście w
pałacu nro 2814"
Koników było podówczas
sporo jako że trakcja samo-chodowa
jeszcze nie egzysto-wała
a więc ta smaczna dla
nich koniczynka szybko za-pewne
znalazła nabywców
Bo to i "doświadczona" i
"wypróbowana" i w dodatku
"p ięknie wychędożona"
Kto by takiej nie kupił
Suplement nr 65 z dn 13
sierpnia J79 rohu:
P Embry chimista przy
prawia puder którym co
dziennie można się puaro
wać i nazywa się "Bergere
Galante" po nim włosy dłu
gie wyrastają przeszkadza
też wypadaniu włosów i wy-gubia
wszelkie robactwo w
głowie Funt tego puaru
kosztuje czerwonych złotych
3 Mieszka na Lesznie pod
vr 677 na 1 piętrze w War-szawie"
Były bo wówczas wyroby
kosmetyczne! Gdzie tam dzi-siejszym
do nich I do pud-rowania
i wyrastały po nich
włosy (i to długie) i gubią-ce
robactwo w głowie (to już
fenomen dziś ludzi z takim
czymś w głowie chyba już
nie ma Raczej ze złotymi
rybkami i królikami) Ta-ki
wyrób przyniósłby dziś
producentowi miliony i szedł-by
jak woda W porównaniu
z nim Helena Rubinstein Co-t- y
Avon i Elizabeth Aiden
mogą schować się do mysiej
dziury Gdzie im wszystkim
do takiego kosmetyku pro-fz- f
szanoumyci Czytelników
prawda?
JERZY ROZWADOWSKI
łu tak wielu że trzeba było
odmówić przyjęcia ponad stu
aplikacji
Fundacja a raczej jej zarząd
pracuje nad dalszymi wytknię-tymi
celami Jednym z nich
jest patronowanie i udzielanie
wyparcia zakładanym w tere-nie
stowarzyszeniom kullurjl-ny- m
które wzięłyby na siebie
obowiązek wykonywania celów
Fundacji Konkretnie chodzi o
Stowarzyszenie imf Władysława
Reymonta
Pierwsze kroki już zostały
poczynione Przed kilku dnia-mi
wyjechała do Oshawy kilku-osobowa
delegacja Fundacji
cby spotkać się na pierwszym
organizacyjnym zebraniu z o-soba- mi
zainteresowanymi pow-staniem
takiej placówki W sa-li
Stowarzyszenia Weteranów
im gen W Sikorskiego p Cze-sław
Flis jego małżonka pani
Zofia oraz pani Wanda Kraw-czyk
spotkali prezesa Fundacji
p Juliana Dobranowskiego
który tworzenie Stowarzyszeń
im W Reymonta rozpoczął od
Oshawy gdzie mieszka od kil-kudziesięciu
lat Toteż na przy-jazd
swoich współpracowników
z Fundacji zebrał kilkadziesiąt
osób wśród których znaleźli się
prezesi miejscowych organiza-cji
lub ich przedstawiciele oraz
duża grupa kształcącej się mło-dzieży
uniwersyteckiej
Zagajając spotkanie p Dob-ra
no wski przedstawił przyby-łych
gości po cz'm przeszedł
do odczytania głównych wska-zań
statutowych Fundacji do-tyczących
zadań i celów kultu-ralnych
Po nim o celach i po-żytku
jaki niesie Polonii Fun-dacja
Reymontowska mówiła z
przekonaniem pani Wanda
Krawczyk jedna z dyr Fun-dacji
Córka zmarłego przed
rekiem długoletniego działacza
ZPwK (śp Michała Krawczy-ka)
po studiach uniwersytec-kich
pracuje obecnie jako na- -
uczycielka szkoły średniej Pa
ni Wanda do programu prac i
celów Fundacji podchodzi z en-tuzjazmem
Toteż jej krótki wy-kład
sala przyjęła z dużjrn za-dowoleniem
Nazywa się Szirali-bab- a My-slimo- w
Mieszka we wsi Ba-rzaw- u
położonej wśród skał
Gór Tałyszskich na wysoko-ści
1700 metrów nad pozio-mem
morza w Azerbejdżanie
Nazwa Barzawu oznacza
"Wieś pod chmurami
Tle lat liczy Szirali-bab- a My-slimo- w?
W marcu który jest
początkiem roku u Mahome-tan
"stuknie" mu rok 168
Urodził sie wiec jeszcze na
osiem lat przed pochodem Na-poleona
na Moskwę Dzisiaj
otrzymuje korespondencję z
całego świata Oprócz pozdro-wień
i życzeń listy zawierają
zasadnicze pytanie: co robić
reby tak długo? Ludzie pałają
go o to ile śpi co je jak pra-cuje
Na to pytanie wiekowy gó-ral
ma konkretną odpowiedź:
praca fizyczna świeże górskie
powietrze i umiarkowanie w
jedzeniu
— Ja nigdy się nie spieszę
— mówi Szirali-bab- a — Żyję
powoli To główny warunek
Potem dyscyplina pracy Już
ponad 150 lat pracuję iizycz- -
=
patriarchę w sadzie w któ-rym
pielęgnuje jabłonie
Trzyma się jeszcze krzepko
Lubi spacerować opierając
się z lekka na sękatej lasce
Bywa że przejedzie wierz-chem
na koniu wokół wsi W
młodości uważany byl w aule
za tęgiego dzygita (dżygit —
kaukaski jeździec)
Szirali-bab- a je niewiele nie
pije alkoholu nie pali W ja-dłospisie
przeważają mleczne
produkty warzywa i owoce
żyje z państwowej renty z
której utrzymuje także swą
98-letn- ią małżonkę Chatum-chanu- m
Gdy niedawno z Baku przy-jechał
fotograf aby uwiecznić
sędziwego patriarchę na ro-dzinnym
iujeciu przed obiek-tywem
stanęło 220 osób Pra-wie
cała wieś Najmłodsze
praprawnuczki urodziła 35-le-tn- ia
wnuczka Kinanaz a naj-starsze
— zostały już zaliczo-ne
do ludzi długoletnich
Reymonta
Następnie p J Dobranowski
poinformował o akcji letniej
kursach uniwersyteckich wy-jeździe
zespołów tanecznych
jakie Fundacja Reymontowska
wysyła w lipcu do Polski na II
światowy Festiwal który odbę-dzie
się w Rzeszowie podkre-ślając
że jak na pierwszy o-kr- es
swej działalności Funda-cja
ma się doprawdy czym po-chwalić
Wszystko to mówił zmierza
dc pogłębienia przez naszą po-lonijną
młodzież wiedzy o Pol
sce jej tysiącletniej kulturze
p znania niezmiernie cennych
karbóv i zabytków nie mó-wiąc
o j?vku polskim po to
przede wszystkim by młode
pokolenie Polonii nie zaniknęło
cle trwało świadome swego po-chodzenia
Taki jest nasz obo
wiązek który min spływa i na i
iiiże skupisko społeczności po-lonijnej
w Oshawie Z nada-rzających
się okazji z jakimi
wychodzi Fundacja Reymon-towska
należy za wszelką cenę
skorzystać Dlatego dzisiejsze
spotkanie winno zakończyć się
powstaniem nowej kulturalnej
placówki która by o wskazane
dzisiaj cele zadbała i przejęła
nad nimi troskę zakońezl
Pan Czesław Flis jako kie-rownik
(principal) publicznej
szkoły w Toronto wysłany był
przed dwoma laty przez swoje
v ladze szkolne jako stypendy-sl- a
do Polski ażeby poznać
tamtejsze zasady i metody na-uczania
i wychowania dziatwy
szkolnej skonfrontowania ich z
tutejszymi kanadyjskimi —
przywiózł po przeszło rocznym
pobycie w Polsce wiele cenne-go
materiału informacyjnego
Znakomity wychowawca inte-ligentny
i dokładny obserwa-tor
mocno wzbogacił swą wie-dzę
o Polsce jej instytucjach
nauczania i kulturalnych po-zna!
wreszcie jak bardzo poży-teczne
są te wszystkie instytu-cje
czy programy które ułat-wiają
urodzonej w Kanadzie
młodzieży polonijnej bliższe po-znanie
bogactwa kulturowego
kraju swego narodowego po-chodzenia
Szczególnie to jest
ważne w dzisiejszych czasach
kiedy tożsamość narodowa w
społeczeństwie takim jak kana-dyjskie
zaczyna dużo znaczyć
Ujmując to jak najkrócej po-wiedział
że celem wyjazdów
młodzieży polonijnej do Polski
jest: odr i lezienie tam samego
siebie Ucie znakomite!
Wracając do powołania w
Oshawie pieiwszego Stowarzy-szenia
im W Reymonta p C
Azerbejdżan jest krainą lu-dzi
żyjących długo Na każde
100 tysięcy ludności przypada
84 "staryków" w wieku 100
lat i więcej
W okresie swego całego ży-cia
Szirali-bab- a tylko trzy ra-zy
schodził z gór W Baku
przeszedł dokładne badania
lekarskie choć nigdy nie cho-- 1
ował Orzeczenie lekarskie
brzmiało: "Puls 70 do 72 ude-rzeń
na minutę ciśnienie 125
Wspomnieć przy tym war-to
że w ob-wodzie
Nagorno - Karabach-ski- m
na 100 tysięcy ludności
przypada 146 osób w wieku
ponad 100 lat Interesujące
przy tym ze z tej liczby 67
proc stanowią kobiety które
7 do 20 a nawet i
więcej dzieci
Flis wymienił kilka zadań ja-kie
j& czekają Udzielił też
praktycznch wskazówek jak
się do tego zabrać Odpowie-dział
też na kilka doraźnie wy-suniętych
pytań odnośnie co ta-kie
Stowarzyszenie będzie ro-bić
iNp zadba o wprowadze-nie
jęzka polskiego w szko-łach
średnich zwróci uwagę na
500-letni- ą rocznicę urodzin M-ikołaja
Kopernika którą na
drugi rok obchodzić będzie
nie tylko Polska ile z nią ca-ły
świat za'ivi t wymianę war-tości
kulturowych tp)
Po tym ciekawym wywodzie
p Flis wyświetlił długi film
kolorowy i di sitkowy jaki na-kięc- ił
podczas swego pobytu w
Polsce Pokajał zebranjm pięk-r- o
krajobrazu miast wsi Za-- b
tki historczne bruie zwy-czaje
kilku regionów i wiele
innych sumiennie podpatrzo-nc- h
zjawisk życia w Polfce Na
tym wj czerpana została pierw-sza
część spotkania
W drugiej poruszono w dys
kusji sposoby ruszenia Stówa-izys7eni- a
im W Reymonta z
miejsca Po przeszło godzinnej
dskusji i wypowiedziach po-wołany
został komitet organi-acyjn- y
składający się z kilku
osób któie zgłosiły się na o-cliotn- ika
A więc: panowie Ka-zimierz
Piekarz Edward Koło-dziej
Edward Brak oraz panie
Elżbieta żmudzka Władysława
Grabarska i Krystyna Fitą
Zadaniem tego zespołu bę-dzie
przygotowania publicznego
zebrania powiedzmy za kilka
miesięcy na którym powołany
zostanie stalv zarząd i przej-mie
na siebie wszystkie zada-nia
obowiązki które już w~y-mieniliś- my
Obok filmu uczestnicy spot-kani- s
mieli okazję obejrzeć
ładna wystawę cepeliowskich
wjrobów urządzoną przez pa-nią
Zofię Flis Przywiozła ze
sobą kilkanaście wydań albu-mów
eh o miastach Polski
sporo lalek regionalnych wiele
makatek robótek szydełko-wc- h
sporo tkanin lnianych i
jeden piękny pasiak łowicki
Pobyt w Polsce pozwolił jej ze-brać
ładną kolekcję sztuki rę-kodzielniczej
W spotkaniu wziął też udział
proboszcz parafii św Jadwigi
ks Jan Chwist sekretarz Dr
Prasowej Związkowca p Stani-sław
Lasek kilku działaczy
Grupy 21 ZPwK oraz Stowarzy-szenia
Weteranów na których
sali pani Fałkowska prezeska
Koła Pań Wet podejmowała
wszystkich kawą i ciastkami
Wolno sądzić że w ślady Osha-wy
pójdą inne polonijne oś-- j
odki i powołają u siebie Sto-warzyszenia
im W Rejmonta
(s)
Sąsiadem Szirali-bab- y jest
134-letn- i Medzio Agajew ze
wsi Tikaband To dzisiaj naj-starszy
czaban na świecie
leszcze pracuje — pasie sta-do
owiec kołchozu im Aziz-bekow- a
Przemierza on co-dziennie
po górskich ścież-kach
10-1- 2 kilometrów Aga-jew
je także mało Cztery
skromne posiłki dziennie
Składają się na nie potrawy
mleczne miód bryndza wa-rzywa
Herbaty nie pije w
ogóle woli zimną źródlaną
wodę Nie miał jeszcze w us-tach
alkoholu Za to pali już
od 100 lat Pali machorkę
którą sam upiawia na działce
Większość żyjących długo
ludzi w Azerbejdżanie uważa
za klucz do osiągnięcia pa- -
triarchalnc-s- o wieku trud fi-zyczny
Oczywiście w ZSRR
autonomicznym
urodziły
przyzagrodowej
L Tdi 'SłKMMMM'Ł'"wpMiB5iBMM
""""""""""H__ '' ~"~ ~' jtfflfHBH"""""""""""!
CSS HUDSON największy badawczy statek Kanady ma 300
stóp długości 4800 ton wyporności Statek wyposażony jest
w laboratoria i może pomieścić 26 członków wyprawy oraz
64 ludzi załogi W r 1970 Hudson odbył ambitny rejs opły-wają- c
przez 11 miesięcy brzegi obu Ameryk Nazwę swą
zawdzięcza Henry Hudsonowi znanemu badaczowi który
kierował czterema ekspedycjami do kanadyjskiej Arktyki w
poszukiwaniu najkrótszej drogi do Chin
Bez Twojej 1
finansowej pomocy-- ' nie powstanie:
żaden trwały pomnik-Polon- ii