Zwilazkowiec Alliancer, October 11, 1936

              m:iI JVmi5?5I
śrJi Ir
wh?
itaieal ll
i i i
i li p'5 ii i rV
sm l-- i 'śsa i
S:E?Sl t tJiM --ł "
K-ga+- 3
iriM
(
3
i-- IH ł
iaa '
'łt
l'S
Al tł
b n IS
F m- 'BU
l-Jb-i1
łj
JM m n
I
Hm1
mJnAA
łHI
Ifl ' 1
#
u
n) X:
r-- v? Ilil
M
3
r f!
H
1 bl
L'fr fi''1 "i ' W
#
Jś:
Ti
i j-ł- i
fł'4
1 1- -
l
i i
:_S'nAwtnmI
m& fl
TO
1ifi llrt s 8flSl
m
fT f? ! A
Stronica 4-- ta "związkowiec" październik (OCTOBER) ii -1- 936 Nr 4L
5
VMVVWWVWVWMVWMWWWMWV¥WVWVMMHńMM
"ZWIĄZKOWIEC"
OFFICIAL PUBLICATION OF THE POLISH ALLIANCE
OF CANADA
Published for Every Sunday
ORGAN ZWIĄZKU POLAKÓW W KANADZIE
Wychodzi na każdą niedzielę
Redaktor A J STAKIEIfSKl
Administrator K J MAZURKIEWICZ
PRENUMERATA:
Roczna w Kanadzie $150
PóJroc7na 80c
W Stanach Zjednoczonych i Europie 5200
Pojedynczy numer 5c
Printed and Published by Polish AlHance of Canada
Adres:
"ZWIĄZKOWIEC"
696 Queen St W Toronto Tel Redakcji EL 8683
yWyMWMMWMWWAMM
Nasze Zwycięstwo
W roczną rocznicę naszego tygodnika "Związkowca"
zaszedł doniosły i wiele znaczący fakt co świadczy wy-mownie
o naszej sprężystej działalności "Związku Pola-ków
w Kanadzie" na terenie prowincji Ontario
W miasteczku fabrycznem Welland Ont-- gdzie miesz-aka
kilkadziesiąt rodzin polskich przed kilku laty powsta
3a nasza mała a sprawna Grupa 12-t- a Zw Pol w Kana-dzie
Żywa i energiczna w przedsięwzięciach swoich
Obok naszej Grupy w temże samem mieście na kilka
lat przedtem zostało zorganizowane towarzystwo pol-skie
pod nazwą: "Polsko Wellandzki Klub" posiadający
własny dom lecz nie mający własnej inicjatywy ani spo
łecznego kierunku na terenie tej osady
Wiadomem jest każdemu iż w takich warunkach gdzie
wchodzi w grę dwie organizacje w życiu spolecznem
tam zawsze wynikają kwasy kłótnie i nieporozumienia
— Tak było w Welland!
Jednako zdrowy umysł u niektórych członków jak z
jednej tak i z drugiej strony zdążał w kierunku łagodze-nia
tarć i połączenia się w jedną potężną organizację- -
Myśl taka od dłuższego czasu nurtowała w Welland
pomiędzy tamtejszą kolonją polską aż dojrzała na dobre
Przed tygodniem zostaliśmy zaalarmowani miłą wia-domością
z Welland że obydwa tamtejsze zespoły organi
rzacyjne po krótkich pertraktacjach przyszli do przeko-nania
że ich nic więcej nie dzieli Gdyż jak z jednej tak
i z -- dmgie] strony w obydwóch organizacjach są dobrzy
Polacy ciężko pracujący robociarze którzy stale walczą
z wrogami polskości jak i o kawałek chleba
' Postanowili podać sobie bratnie dłonie do wspólnej
zgody i walki o byt
Wobec tego najazd na Soplicę zakończył się w Wel-land
Obecnie będzie tam jedno silne i czynne towarzys-two
które przyjęło nazwę Grupy 12-t- ej "Związku Pola-Jw- w
w Kanadzie" Zaś "Dom Polski" w Welland jak i
"wszelkie urządzenia wewnętrzne przechodzą na włas-ność
miejscowej Grupy 12-t- ej Z- - P w K
Zasadniczej zmiany w tym wypadku nie ma Ci sami
ludzie otrzymali to samo co stworzyli swoją pracą
Zaś "Związek Polaków w Kanadzie" przez dokonany
5 zgodny czyn świadomych Polaków w Welland spoważ-niał
Powiększyliśmy szeregi nasze powiększyliśmy czy
telnictwo "Związkowca" zdubeltowaliśmy nasze moral-ne
wpływy i znaczenie
— A to jest dużo!
JDziałacze nasi wellandzcy zdali egzamin z dojrzałości
swojej a zarazem pokazali drugim osadom przykład
jak powinno się postępować
~ Xie w rozdrabianiu i stałych kłótniach lecz w łącznoś-ci
jest siła każdego świadomego Polaka robotnika i wy-chodźcy
Wszystkie dotychczasowe przegrody które dzie
liły te dwa obozy za jednem zamachem padły w gruzy
Nad Jfińremi załopotał sztandar nasz Związkowy na któ
rem fiest wyvyte: "Braterstwo Tolerancja i Oświata"
t Zdnęly różne przezwiska i przydomki na "faszystów
-- varcho!ów patrjotnlków i odczepieńców" itd któremi to
"brudami zwalczano się do obecnej pory Wszystko się
rozpadło pozostała im się należna nazwa prawdziwego
Polaka i świadomego robotnika
Fodobne wydarzenie w Welland powinno być jasnem
przykładem dla drugich organizacji polskich rozrzuco-iiyp-ji
tio różnych miastach w Kanadzie Walczących i
teialaiacych w pojedynkę nie mogąc nic dokonać od
--wielu lat bo brak im sił życiowych
— W Gromadzie jest zawsze siła!
Na tej podstawie ośmielamy się wezwać wszystkich
"luzaków wszystkie wegetujące organizacje polskie
przestańmy chodzić Juzem i walczyć w pojedynkę kto
żołnierz ten oszacuje strategję i szczere nasze wezwanie
Anglizacja szczerzy zęby na nas wszyscy nasi wrogo-wie
zacierają ręce z niezgody naszej bo na niej pasożytu
ją Musimy stanąć do jednego celu w jednem szeregu do
budowy jednego wielkiego obozu "Związku Polaków w
"Kanadzie" od Atlantyku do Pacyfiku- -
Do świadomego obuzu ludzi pracy do szczerych i świa
domych Polaków
"Welland zapoczątkował — a kto będzie następny?
Spadek Ludności w Kanadzie
Podług wyniku ostatniej statys
tyki przeprowadzonej w prowin-cjach
zachodniej Kanady wynika
to że mieszkańcy tamtejszych wio
sek osad i miast gdzieś nikną
An cielska prasa na zachodzie
--publicznie stwierdza iż ubytek
ludności w niektórych miastach
-- na zachodzie jest powodowany po
--prawą warunków ekonomicznych
-- na wschodzie
Podług jednego pisma anglosa
si przenoszą się do Stanów Zjedno
czonych lub do wschodnich pro-wincji
Kanady Cudzoziemcy zaś
masami wyjeżdżają gdyż wolą
biedę cierpieć we własnym kraju
ze swemi rodzinami jak cierpieć
biedę w pojedynkę
Rządowe raporty w Ottawie
stwierdzaią niezbicie że w prowin
cjach: Mrhitoby Alberty i Sas-katchewa- nu
oa" 1931 r do 1936 r liczba ludności w większych mia
stach Zachdniej Kanady znacznie
spadła
Raport podaje ryniki spisu lud
ŚPIEWAJCIE JO ZE MNĄ !
-- ? — ~ '
MARJA KONOPNICKA
Nie Skarż Się Bracie
Nie skarż się bracie choć w dzieje wpatrzony
Widzisz krew tylko i hańbę i rany
Cel dla którego pracują miljony
W drobnych ułamkach zaledwie nam znany
Co tracą wieki nie zawsze jest stratą
Z ciemnic więzienia ze stosów męczeństwa
Myśl ulatuje żywą i skrzydlatą
By śpiewać hymny zwycięstwa- -
Nie skarż się! Albo widzieć jesteś w stanie
Gdzie dziś kiełkuje siw z przed lat tysiąca
I jakim kwiatem wspaniałym powstanie
W jutrznych płomieniach słońca?
Jaka ożywcza i płodna potęga
Zamierzchłej pracy wiek nowy zasila?
I gdzie lecąca z ust oddechem chwila
Potęgą swoją dosięga?
Duch dąży w światła dziedziny przeszłości
I w ruchy swoje wciela niewidomie
Żywa energję walczącej ludzkości
W całym jej różnic ogromie
Z promiennej jego choć krwawej zdobyczy
Nic nie przepada i nic nie zaginie:
Jest myśl co każdy wysiłek policzy
W wielkiej triumfu godzinie!
Sterylizacja w Kanadzie
Przed kilku tygodniami na ła-mach
naszego tygodnika "Związko
wca pouawausmy projesi mi
lizacji przedstawiony przez głów
nego dyrektora biura pomocy rzą
dowej w Toronto p La'era któ-r- v
został usifnie poparty przez
różne" społeczne instytucje i orga
nizncie i został odesłany do legi- -
slatury prowincjonalnej Ont'ario
na przyszłą zimową sesję puu u-chw- ałę
Nie chcemy tu uTnegac wypad
ków czy sterylizacja taka przej-dzie
czy nie Dość kto czyta stale
prasę angieisKii ien ji-iu-t: --
uważvł iakie ten wniosek dostał
poparcie ze strony społeczeństwa
Zaczynając od' różnych wiar i do
minacji a kończąc na najwyż
szych i najmniejszych socieiy
c7vsfv ipdnoirłośnie zgadzain
się na ten proponowany wniosek
Larem
Na tej podstawie wnioskować
Tozna śmiało iż nowa m propozy
cja stanie się prawem i wcjcuik
w życic
Przedewszrstkicm kogo steryli
zacja ma dotyczyć? Jest dla nas
piekącą sprawą o której szeroki
ogol mieszkańców Ontario jaic i
w całej Kanadzie potrzebuje z
góry wiedzieć
Podług propozycji samego wnios-kodawcy
w pierwszym rzędzie
sterylizacja ma dotyczyć bezro-botnych
i tych wszystKTch którzy
pozostają na łaskawem chlebie
miasta lub rządu A więc na łaska
wcm chlebie i utrzymaniu nie tyl
ko są bezrobotni bez pracy i za
sobów lecz i tacy co posiadają ja
ka taka prace a jedynie z miasta
otrzymują połowę tego co otrzy
mują ludzie całkowicie oer pracy
Sterylizacja musi' dotyczyć i
tych co nfe potrzebują miastowe
go utrzrmania dla swoich rodzin
z powodu że mają stałą pracę
Lecz zachodzą potrzeby w rodzi-nie
jak szpital dla siebie żony i
dzieci który trzeba zgóry opłacać'
a nie mając gotówki przy dzisiej
szren marnych zarobkarh zmu-szony
Jest udać się o pomoc do
miastowej kasy
Takich wrpadków jest całe ty-siące
Setki mnmy pacjentów po
szpitalach ojców rodzin posiada
lacych duże rodziny których cho-rob- a
zmusza udać się sznitala
inzostawiainc swoją rodzinę mt
łasce miastowej
Tpdnom słowem nowe prawo o
"terrlizacii dotknęłoby 50 proc
ludności prowincji
Wszvcv ci ludzv fipda podpa
dnli pod ipden naraeraf tęcz-- nie
non noż stery! izacvmy
Właściwa sterylizacja będzie
doknnrwana iedrnie nn treft któ
-- 7v s7wnViiin nnd' względem- - zdro
win jak i ich rodzinv
W nif-"''7v- m rzędzie dbtvczv
ma 'o mzwin ietrch — jak opiewa
wniosek — nie7amdnvch o chrn-w7nr- oh chorobach niersiowych
"ipłn fizycznie rozwiniętych para
Mtvków morfinistńw pijaków na
itrowvch zbrodniarz szwanku-incrr- h
na umrśle zaraźonrch we
prreznie zboczeńców pod wzglę-dom
płciowrm itd
T pcz wszrscr ci ktńrzr potrze- -
'una lakieiniehadz rjomocr rządu
ności 1P zachodnich miast W 12-- i
z nich liczba ludności jet o-Vc- nle mniejsza a Ay 7-m- iu tiko
"?eVs7a jest niż w 1931 roku We-'łn- tr
teeorocznetro cenzusu liczba
ludności y noszczpeólnych mias-♦ic- h
i miasteczkach jest następu-iac- a
:
Winninetr 21S7SS 215fin
la Praire G597 6537
Edmonton Alta 29S7 2911
Swift Current Sask 5296 50fi5
Rt Bonifac Man 16305 16255
Brandon Jlan 170S2 1638'
Saskatoon Sask 43291 41606
Calgary Alta 83761 83304
przepisane egzaminy przez ozna-czonych
specjalistów doktorów
którzy orzekną czy dana osoba
lub rodzina jest całkowicie zdro-wa
dla społeczeństwa
W przeciwnym razie osoby ta-kie
lub famifje będą zmuszone
poddać się pod nóż operacyjny
zpezem otrzymają pomoc społecz-na
Te i temu podobne warunki
doda dotyczyć jedynie obywateli-tMtPJszyc- h
Cudzoziemców zaś nie posiada-{nrrc- h
tutejszego obywatelstwa
inna regulacja ma- - dotyczyć"
Trch co udadzą się o pomoc
'adown czeka ten sam egzamin
lekarski
Po orzeczeniu lekarza i reko-iio"dowa- nv
do stervlizacii nrasi
wybrać' jerno albo drugie
ivddsić si" pod oneracje hVfo
nu-ci- ć krai" ieżeli nie będzie miał
w po' zostanie denortowanr?
x
i-zopY--
witości sterylizacja
i!"- - bardzo dobra rzeczą dla Iiufz
rroC" Nie nr7dstawfa nic tak
vT7nPiro i linlesneco ost to ma-ln+i- -i
nnpracjh przecięcie cienkiej
♦if'kf ł-iczn- cei nasienny gruczoł
7 członkiem płciowym Po kilku
dniach pacjent jest całkiem zdro
wy
Zawiera pól' bólu tego który
nacient nrzenosi przy wycięciu
ctmczoIów pardlanych
sterylizacja dotyczy nie tylko
tn--K co będą zmuszeni" udać sfe
n nomoc do wfadz ale ftycK kt8-rz- y
będą skazani" sądowo przy ja
kieiś" awanturzł1 z nolicjn stałem
pfinnstwie stałej kradzieży itdi
Srrarodajne czynniki" sa zdania
tego że z chwilą wprowadzenia- - te
ro prawa 38'nroc ludności' każde
tro miasta będą podlegać' steryii- -
zacn
Obliczone zostało ihź" dziś na
podstawie nrzenrowadzonej" statr
HivRi iumiciiirv uezrouoinyini i iy
t--i fttorn zndaia nomocv leftar- -
f-t:i-
"ef że 38 procent' należy- - dii mi
mmnlnrch
Władze rządowe wyrażają-- swo
i'ir oninje ze-- na wynndek wprowa
lizenia tego nrawa 7F protr pobie
TU ilLALII UlBItl-J- U U UUIIMIK 1 UU
'rmwiedzn sie nd' pobierania-- zapo
nmr ivil uimyL n
P"awp o sterylizacji' — nie o- -
krpśja wiWcu jak mężczyzny tak i
kolrety
N"p u'""! naimnipiszpi' kwestii
--"e przyszTe nrawo o stenrlizacjl
dntrezyp" będzie nnjwipcei cudzo--fpmcń- w- którycn podług statys
trki prfrwincjdnamej" w
wywodów ministra publicznego- -
zdrowik Dr Fhnlknera cudzo- -
lomcy wi° wJ7v-tkic- h szpitalaefr
i instytnciach Tekarskich przewyz--
7nia pnflosasow
A bolpśnie-fsz- e będzie
dla na" jeżprf sie rto-wiem- y że eti
(TzoziencY rf największy procent
segregują s--' 7e wschodniej f po
łudniowej
STńwiror dziś iprfynie o steryli- -
zacu w nnf-n-o a nalaffownIc
łłrn rl ftoln rTlrtrrc itłat-n-n f?Ał ?y
Ouebee v Botrjskiej
Alnerci- - na
Nawet pojawiają się głosy wy- bitnych prawników którzy radwt
wniosek o sterylizacji wnieć do
Tzby nirlamentarnei w
iVv ctnin się od razu prawem do
bib miasta będą zmuszeni nrzefść ninjalnem
Portage
Ontario
jps707p
Eirooy
TPtMrMr--p Alta 134S9 13520
M"dpdiYpienoer HAatltaAlta 120132050 29055906
Wetashhvin Alta 2056 2125
rinep Albert 9905 11050
V Bnttleford 59S6 4727
Vorkton Sask 5027 4931
Morse Jaw Sask 2129 197S2
Sask 53209 53389
Wpyburn Sask 5005 5325
Miasteczka i wioski w Manito-bi- e maia według najnowszego spi
u ludności:
Boisseyain 820 Deloraine 755 Kil 'ii4rp'v S9w7a8n MRoiredren10114644 ThSeelkPiarks
3414 Napinka 236
A J STANIEWSKI
Cztery Dni w Montreal
(Dalszy Ciąg z poprzed Numeru)
Nawiązując mój temat do po-przedniej
treści do wiecu odbyte
'o w Montrealu dnia 13 wrześnią
ó r miałem możność wysądowac
że pomimo stęchłej atmosfery pa
nujacej tam z powodu dzisiejsze
ogólnej niemocy na go kryzysu i
kręcańia opinji przez rożnych
"karjerowiczów" To jednako
sympatja większości Polaków w
Montreal chyli się ku stronie po
stępowo ludowej
Z dziesiątek ust słyszałem wiel
ka sympatję dla Z P w K i jego
kierunku
Dużo z tamtejszych obywateli
zwracało się do mnie wprost z
prośba aby wpłynąć na narząd
Centralny w celu przyspieszenia
wyrobienia "czarteru" na piw
Oiiebec aby można było założyć
Grupy Związkowe Co też przyrze
kłem" że postaram się wpłynąć na
czynniki miarodajne Związku wy
dostania pozwoleństwa
—Sprawa jest w toku '
Cala moc Polaków montreal-skich
pochwalało neutralne stano
wisko Związku co do rzes- -
nia"
Przypominam sobie po skonczo
nej nioiej mowie na owym wiecu
dużo słuchaczy zapytywało mnie
dlaczego Związek jako największa
organizacja polska tu w Kanadzie
nie należy do Zrzeszenia?
A!iv nie wynikły pewne kompli
kace z tej sprawy jakie mogą na
stąpić w pi-r-yszlo-bCi
ocipowieazia
łem w te słowa :
"My Związkowcy w 95 procen-tach
nieuznajemy i niesolidaryzu
iemy sfe z żadiu--m ruchem stwo
nrzaomny' mjeznernzezmakoigsoin„ś'iei'c njiai_irMzl"ueconyurfm„m„"n
szenie fączące nas z ziemią ojczys
ta i z narodem z którego wszrs-cr
wyszliśmy to Zrzeszenie lub
Spójnia kanadyjska taka musi wy
łonićsię z nas samych i przez nas
sarnrch musi być prowadzoną i
doglądana-- -
Jak również idea takiego Arze
szenia czy też Spójni' musi być
podyktowaną szczerą sympatia
nasza dla całego narodn polskie-go
i jego potrzeb a nie jedynie
sympatia dTa r7ądu polskiego te-ro
lub owego"
Entuzjazm zebranych i" oklaski
ii h otrzymałem podczas tych wy
wodów moich przekonały mnie
że świadomi" Montrealscy Polacy
czma i rozumiem to samo Lecz
brak im tej cywilnej odwa-g- i w wy
powiadaniu swego przekonania
Poświadczyć może i' teir fakt
gdyż na tydzień czasu przed mo-im
przyjazdem do Montrc-nl- u naj
natrjotycznipisze Tow "Białego
Orła" wypowiedziało się przeciw
wysłaniu deleirata na mający sie
odbyć' Zjazd' Zjednoczenia w Win
nipegu
Motywując ten krok roznemi
przyczynami!
Nie chcę jak szać' tutaj gdyż one w intere
sie samej organizacji o ile
mi mówiono to te
przyczyny skofarzaja się- - na tern
gdyż' tamtejszy ogół mysTi to sa-mo
o Zjednoczeniu to co i my tu
sądzimy
Zapytano mnie czy Zjednocze-ni(
e taftie jest potrzebne?
Twierdziłam że nie ma pewnie
ani' jidnego Polaka nfe tylko w
Kanadzie afe nawet na kuli ziem-skiej
który nie życzyłby sobie
iakrrajściśleiszego Dołączenia z
Macierzą to samo jest i u nas w
szeregach 77 P w K Cały Zwią-zek-
jest za budową takiego poro- zumienia i" zawsze gotów jest sta
na-- ć ao organizowania podobnej
prganizac-j- i wraz z- - drugimi zasłu
iziłnymi utT lat zespołami kanadvi
pkiemi
I Pod warunkiem-- !
wiBcieezlsrżwaadnepiolsdkyireegkotywlyub przedsta nairdż-norodntejszy- ch
któr-n- r nie chce się uczciwie- cować" liczne na prace sw- opriac-h
własnych sił
Umieliśmy w dawnrch Tatach
przctfwoiennrch bronić polskości
i sntsznośri każdej snrawr damy sobfo i dz'ś-- rade be7 "tmtento-wrc- h triotyzmpatrdioTatówsw" oisezierkznąncyWchw pa-
Nie ulega naimnieisze? kwestii
mi szeroko mówi sie o 'tern 'v Tze"r h?kie izM SI w Mon
Korumbji riH'ior°V10- - czv W-nnftiet-ni
Ottawie
Sask
eina
moie odpowiedzi n
pozycji nh miałem oprócz dwóch
nanów siedzących w przednich
krzpsłreh którzy do tego tematu
wprost mnie zmusili
Gdyż właściwy cel mojej rodró
v i wiecu noleeał na zaznaiomie
mu sie rp stosunkami montreal-skie- mi i roznows7echnianiu pis-ma
''Związkowca" Zadość uczy- nienia TMm dzisieiszrm svmoatv
kom I kiedy tylko zażądają ode-"in- ip rnownoen stawipnia sie do Montrpal iptem eotów zawsze ▼robić siebie ofiarę
Pr7e!dźmv dn innego tematu
Mając trzy dni czasu i dobrego
"cycemnp" miłem możność za- poznać si° len?ei z tern miastem
wiMeleontsrzpcazletrózlmniieeniwł cseinetrumbarmdzloa
J'atat nPrrzzeezdsttaewioastatsniiee wksilpkaanniaaślecie
ma wywiad enrnppijlcJpcrn stołcz
nego miasta PieVn€ wielkie hote
le wystawne sklepy przyzwoite
kawiarnie 'tawerny" dancigowfj
restauracje z rosyjskim "aamowa
rem" się zniośle
Lecz jeżeli udamy się w dzielni
ce robotnicze w dystrykty prze- mysłowe oczom naszym przedsta
wia się inny Montreal Domy mie szkalne robotnicze liche nie se-metryc- znie ustawione jedne wą- skie spiczaste na trzy i cztery
piętra na które trzeba wdmnv
wać się z ulicy po karkołomnych
schodach żelaznych fronty ich
przypominają wnętrza nowoc7Ps
nych więzieni z numerami na każ
dych drzwiach Obok nich ciągną
się sznurem małe lepianki gdzie
megazie aomeK z cegły betonu
lub kamienia
Uliczki wąskie górzyste tretn
ary powybijane nie równe dzieci
na ulicach cała moc Na każdem
rogu spotka się biedne "tarerny"
(torontonskie hotele) obok strz- - listych wieżyc bogatych kościo-łów
internatów i zakładów klasz
tornych Nie przejdzie się jednej
ulicy aby nie napotkało się na za waloane zakonnice spasionych
braciszków o różnokolorowych re werendach Obwieszonych i pize- -
pasanych sznurami różańcami i
krzyżami w różnych ciżmach tre
pach i zwykłych butach Z cola
głową i w klerykalnych myckach"
Piszę o tych szczegółach dlate-go
gdyż w całej Kanadzie we
wszystkich jej miastach nie na-potka
się czegoś podobnego to co
się widzi w Montrealu Quebec i
w całej tej prowincji
Dziwne wrażenie wywarło na
mnie poniższe zdążenie
Pewnego razu było to w niedzie
lę„ jadłem obiad w restauracji
"Child's" przy Peel St zakątek
dość przyzwoity publika dobrana
Przy trzecim stole ode mnie sie
działo dwóch braciszków z cywi-lem
przy stoliku i spożywali dary
boże Ubrani byli w kolor kremo-wo
oionzowy w myckach na gło- -
Wie Pb spożyciu obiadu obydwaj
powstali i zaczęli odmawiać szep
tern różaniec zawiązany przy pa
sie Towarzysz ich w cywilu stal
z nimi z-- e spuszczona głowa i szep
tał coś' pod nosem Widać było że
był to ja'kiś nowicjusz
1 Widoczne było że na sali nikt
nn te mully nie zwracał uwagi
Wszyscy z pokorą przyjęli te w-idowisko
nie śmiejąc oderwać ócz
oct talerza
Po wyjściu tych bogobojnych
ojczulków posługaczka restaura-cyjna
Ukrainka jak się sama (ło-mnic
przyznała objaśniła mi że
są to stałe niedzielne misje żako
nit Franciszkanów specjalnie u-rząd- żane
w miejscach lepszych
do pobudzenia mieszkańców mo-ntrealskich
do pobożności
Odeszliśmy od naszego tematu
mówiąc o dziewicach robotni-czych
któru są bardzo ubogie jak
w stosunku do bogatego portowe- - tvcft przyczyrr poru g0 miasta kanadyjskiego tak
leżą
Eecz
najgłówniejsze
Ikarferowiczów'
przedstawiają
również tworzą odmienny kon
trast1 r dzielnicami robotniczemi
w prowincji Ontario
Bezrobocie jest tu takie same
jak i' w- - Ontario Całe setki' pozo-stają-
mr miastowem utrzymaniu
zarobki' są niższe jak w Toronto
Opowindano mi że 25 30 i 35c
na godzinę należy do dobrej za-płaty-
fachowego rzemieśnikn Zaś'
robotnicy zwykli nie otrzymują
jrięcej jak 15 20 i 25c Przy ro- botach ziemnych płacą podobno
więcej" lecz prace te są nadzwy-czaj
ciężkie niebezpieczne i zab-ijające
Dziś prawie wszystkie większe
prospekta robót w Montreal są
inarazie wstrzymane z niteutfado-myc- h
przyczyn
informowano mnie coś kolwiek
b wferkim szowinizmie Francuzów
w odnoszeniu sie do cudzoziem
ców
Każdy z moich informatorów
twierdził iż wolałby pracować z
każdem innem narodem tytko nie
z Francuzem Sa to podobno gbu
owaci zarozumiali w fanatyzmie
swoim w pracy nieznośni chciwi
noctejżliwi i zazdrośni W zakła-dach
francuskich nłace są zawsze
niższe i wyzysk szalejący obc-okrajowca
uważaia niżej Nie tak
iak w fabrykach angielskich
edzie nie Datrza na narodowość
ecz jędrnie na zdolność i wydaj-ność
robotnika
Snntkałem w Montreal masę n3
Bzrch Polaków z Toronto którzv
tam byli zmuszeni wyjechać za
praca Każdr z nich utrzymywał
że dziś wyjechałby do Toronto a-- br
mórł fi dostać Pracę jaka taką
ca tarr którzy iuż tam się zakli-matkow- ali
na dobre lecz wich-c7oś- ć
prz°bywa tam rałedwie °"
kflii miesięcy i tytrodni Bardzo
Brbio narzeka 5a na smutne i n'e '""le warunki socjalne w Mon
treal
W piprwszvm rzędzie narzekają
" tamtei!7e organizacje i ic"
martwotę Brak stałvch przedsta "'ń ndc7vłón-- i 7abaw iiRto
irztn-k- u mieć w Toronto Hatnil
łen ifd Stpp--o wszrstkieeo czło-wiek
Popada w większy grzech bo
"'e nni je nobiie przegra w kar- -
albo pospodyni po piianemuz
VJ07eri- - rrclaenip — iak mi SI?
"l-arż- y} jeden z Polaków z Toron-to
fDalszy ciąg nastąpi)