Zwilazkowiec Alliancer, June 28, 1936

              fe£-"- -' '--
'rr-A "iJS5Zg=rs---5t- - 1Tr ?—— --~~!!K!mLaBUL
POLSKĘ 1ENICE lORSKE7
ua
1C f?
u
3
wmf
' ł _V '--
--U': Jr - — rA „
'ijrfe lat pracy Jpolskiej' na twA tworzyła się wrycięska ar-- T-ht-7-
PŻu i morzu sa
Lustn
najpiękniejszemu
ItSipie"'" -
jszemi kartami nisiorji
1 p-risipis- ze nokole- -
jjpisaio "-- "—
tjljióff
L jest dziedzin w życiu --fol
w MU"W1 "~ Łftodrone}
Eozerfiy-- staijm iwvjem
f
-- jlinipm wieko- -
tO uuiuu-- —
zaległości zwłaszcza zaieg
u„n niewoli Ale sa
j om"" —
i-n-rrstkiem
dwie sprawy
josłały wyazwiiwctc im
-- dań państwowycn morę
Ledmiotem umiłowania i po
litej ofiarności — to spra--
laji narodowej Usprawy mor
elorakie były nasze prawi
ff przeszłości ale roztło
tasze i zaiweui--c ot-j- ł
były największem grze-któr- y
ciężka wiekową foku
koli okupiły następne poko
Zepchnięcia głąb lado bez
i wobec uzbrojonych sąsia
Utracjua" w-- w„ D_
rcza i pomycziuj muu} u
& trzeba łby'o ofiarami knvi
ia wielu 'pokoleń
j-opa-rciu
v wielki czyn i doro
gjonów w walkach o nakre
i utrwalenie granic Pańs- -
przeciwieństwie do granicy
ej -- po obu stronach której le
Srjtorja zamieszkałe przez o- -
Jltli o rozmaitej przynależno- -
piń5twowej i AYyraziiie podpo
:owane odrębnym władzom
Krzchńlm granice moTskie
v Ba bardzo elastyczne Na
morskiej po drugiej stro
iłjbneża nie leżą teiytorja
państwa ani ixz lołpoczy
ikzpośrednio przestrze
nnego morza na których 1
ttim państwom prayslugu ją j
cowe uprawnienia 03 linji
talego ciągną się --w głąb mo
sv wod na którrcTi Ta-ństw- o
Ifrzeżne wykonuje jemu Tvłaś
Mjlko uprawnienia
Wlug przepisów Tcizoorzadze- -
pzjdenta Rzeczypospolitej
f"21'X 1932 roku o BTanl- - f'łinorskich Państwa Polskiego
? specjalne przysługujące
vam Polsce i wykon-rwan-o nrzez
!a3ze publiczne na określo- -
iUf K J9 y ° 3ej --wy" iia Pasach wńn łnnircUirłi łfi
tid szerokości i geografi p' -- nia iycn Paow we--
n -- przepisów pasy wod
[peźnyćh kierninp io nfl In
L'!lmonU otwartemu sg nastę
'&
PFiW Rt'nptr7np nlinńmTiinjo TiBi - — VJ"U'''VV
'OBU icuu oraz --woay por płlf% -- zatoki Puckiej wliczo
!5jttsą'do-tyc- h wód
slf7 teotorjalne czyli pas
iFybrztttnyeh roznoezrnaia iDKlinJi -- wybrzeża i ciągną
r U-- M
ląb morza na trzy mile
F Pasa przyletrłecro nasten- -
KTiródsię od linji końcroowzpeoj
tfltorialnwłi ? in™n ?o fe tny mile morskie wgląb
?f ł nona
P?'sa szerokość polskich wód Ł znJ"ch obowiązująca w o
Pobju wynosi Avien srpśfi
I!:r'ltich
nJfrO(!ach WeWnptrrrM-fł- i rh
EP?W ństwa Polskiego
w : rożni od pra-n- - wy
i i u-t-cn
przez państwo na je
3f-'M0rjU- lim eJe 1nrłn-- a „ Przyznawane db- -
)fm" państwo może u-0UK1cyr- aźnpi„u _: „
-- o-o juiicząco wy
B? Wyjmowania 0- -1 c%ch statków handlo- -
°snie do okrętów wojen
a'bo wymaga sie od nich
M So zawiadomienia o za
'yaJęcia do nnrtn lłn
[ a siC Jako warunek upo- -
' 3o takiego --wpłynięcia
cja poisKa W oparciu 0 instynkt
życia odrodzonej narodu w wal
ce "pokojowej" narzuconej nam
przez Niemcy 3 narzędzie ich poli
tyki — wolne miasto Gdańsk —
budowaliśmy siłą Polski na wy- brzeżu i na morzu wiązaliśmy ży
cie gtspoaarcze zjednoczonej Pol
ski z Jej granicą morska
Dzisiaj po latach 15 możemy
być dumni ze zbrojnego ramienia
Polski dumni z dotychczasowych
wyników pracy polskiej na wy- brzeżu i na morzu
Ale nie woln0 nam nie Tedzie
jhvolno nigdy — bo tokie jest pra1
wo życia — ustawać w "rozpoczę
tern dziele Na lądzie morzu i w
powietrzu zbroi się cały 'śwint
zbroją się i doskonalą narzędzia
walki nasi sąsiedzi "Nie Wolno
nam przeto ustawać "w pracy i o-fiarn- ości
na rzecz "siły 'obronnej
Polski Nie wolno "nam ustawać
w pracy ofiarności I na Tiecz mo
rza Jeszcze Ticz"ba 'i po"jemność
statków handlowych -- nikłą jest
wobec ilości towarów wywożo-nych
z portów "polskich Jeszcze
dalecy jesteśmy od "należytego
nam ndzialu w "korzystaniu z bo
gactw kuli -- ziemskiej z wolnych
na niej przestrzeni Jeszcze Gdy
GRANICE MORSKIE POLSKI
przybrzeżnych
otrzymanie uprzeHiiiego na to ze-zwolenia
"Przepisy polskie z dnia
8 X1"T934 rókułfstosują ten drugi
system "Podłóg "nich obcy okręt
wojenny dla 'zawinięcia na wewnę
trzne Tolki musi uprzednio uzys-kać
rra to specjalne zezwolenie Ze
Zwolenie takie "wydaje bądź to Jli
nister Spraw "Wojskowych bądź
też "w nagłych --wypadkach dowód
ca i'bty -- w 'G"dyiii
Surowość tych przepisCw uzasad
nia -- się "wyjątkową sytuacją Gdyni
jako portu 'handlowego i wojenne
go -- zarazem "Łagodzą je jednak li
jcznie -- dopuszczalne wyjątki Posia
clania -- uprzedniego przyzwolenia
Tiie 'wymaga mc od obcych okrę-tów
wojennych na których podró
--żują głowy obcych państw oraz od
(okrętów 'ich eskorty Ten przywi-lej
przysługuje także i okrętom
państw -- z któremi zawarto spec
jalne porozumienie jak również
wszystkim tym ibcym okrętom wo
jennym 'których spotkało nieszczę
Scie na --morzu 'lub' które potrzebu
ją pomocy
TI 'Na -- wodach ' terytorjalnych
pra się
wa --narodów aczkolwiek państwu
przybrzeżnemu przysługują spe
cjalne i rozległe prawa tern nie
mniej nie są one analogiczne z te
mi "które wykonuje no na swych
teryturjach "hjdowych Ciąży na
niem obowiązek przepuszczania
przez te --wody obcych statków
Sam fakt posiadania przez państ
wo granicy moTskiej na'Rłada nań
ten obowiąek wraz -- ze wszystkiemi
jego uzupełnieniami Jednak o ile
nakaz jego jest mniej kategorycz
ny w stosunku do okrętów
wojennych Tylko przez cieśniny
morskie łączące dwa morza wolne
może być zakazany przepływ
obcym okrętom wojennym Obra-dująca
w 1930 roku Konferencja
Kodyfikacji Prawa Międzynarodo
wego wyraziła żeby pań
stwa przybrzeżne nie wymagały
od takich okrętów uprzedniego 0-trzym- ania
na to pozwolenia ani
nawet zawiadomienia o zamiarze
takiego przepłynięcia Przepisy
polski się do z- -
czeń konferencji me wymagają
od okrętów
gnących przepłynąć tylko przez te
wypełnienia żadnych
formalności Zgodnie z
praktyką międzynarodową wyma-ga
się tylko żeby podwodne
przepływały ten wód przybrze
inych w
O ile niczem krępowany jest
przepływ przez te wody o tyle
tera ściślej jest reglamentowanie
nia _ największy port na Bałty
ku — nie jest największem mias
tern na Bałtyku wielkim ośrod
kiem polskiego iycia gospodarcze
go i kulturalnego A jeszcze —
co najważniejsze — sprawa obro
ny morza zabezpieczenia wolnfcś
w pracy polskiej na wybneżu
na morzu na dalekich ladach cze la na wielki wysiłek na wielka
ofiarność całego narodu
Armja narodowa i morze —
źrenice wolności polityctnej i go
spodarczej Rzeczypospolitej —
U równocześnie najlepsze szkoły
wychowania narodowego Tylko
wojsko i morze będą w stanie
przeobrazić psychikę "Polaków wy
pienić z nas bierność duchową i
fizyczną słabość zaprawić do
wielkiego ale radosnego trudu
zdobywania dla "Państwa dla "Po
laków należnego "miejsca w świe
cie należnych Warunków bytu
Służba morza jak służba woj-skowa
musi by"ć powszechna mu
Bi przygotowaniem do niej 'objąć
przedewszystkiem całą polską
młodzież Dlatego Liga Morska i
Kolonjalna 'w piętnastą rocznicę
odzyskania morza idzie z wezwą
niem do polskiej "młodzieży by
stanęła w szeregath "Ligi w sze-regach
społecznej służby mor-skiej
zachowania się takich okrętów na
tym --wbB "przybrzeżnych
Każde zatrzymanie się na nim
obcego okrętu --wojennego wymaga
przyzwolenia wymienionych
władz Ttównie"ż "bez otrzymania
na to --specjalnego pozwolenia za
brania -- się takim okrętom wykony
wania na polskich1 wodach terytor
jalnych iak zresztą i na wodach
wfcwnętrznyjch' --szelkiego rodzą
ju ćwuczeń o charakterze wojsko
wym fotografowania polskich je
dnoste"k --wojennych lub urządzeń
porto-vyc-h przeprowadzania po--
mlaTÓw morza -- użytkowania apara
tów radjo telegraficznych zainsta
lowanych na 'ich pokładach Ten
ostatni --zakaz o'dnosi się jednak
tj-lk- o do --wód wewnętrznych Okrę
ty przepływające tylko przez wo-dy
teiytorjalne megą więc je swo
bodnie -- użytkowa'ć
III Vody pasa przyległego naj
bardziej kwestjonowanego w sto
sunkach mięfizynarodowych naj
mniej też isą obciążone przepisa
mi rozporządzenia 'Obce okręty
wcjenne znajdujące -- się na nich
iv --myśl obowiązujących norm powinny tylko powstrzymać od
wykonywania "ćWiczeYi zakładać
--min craz trałowania takoch
Ten zakaz odnofii śię oczywiście
także do -- wód wewnętrznych jak
i terytorialnych 'Sądząc z treści
przepreów --rozporządzenia łodzie
podwodne --mogą --przepływać ten
tcjon polskich w5ll przybrzeżnych
także tt stanie zanurzonym jak
również one jak i inne okręty wo
jenne mogą --wykonywać na 'tych
wodach TTSzelkiego rodzaju czyn- -
obowiązek ten jest wyraźny odnoś pości nie objęte wyżej wymieriio- -
nie do obcych statków handlowych nym podwójnym zakazem
ohcych
nie
życzenie
dostosowując
obcych wojennych pra
wody spe-cjalnych
lodzie
pas
stanie wynurzonym
nie
pasie
-- wyżej
nia
jutra
lecz
rocznie od 200 do 300 tysięcy emi
grantów zamorskich i około G00
tysięcy w ol-brzymiej
większości obieżysasów
20802 emigrantów zamorskich
i 21753 — wyje
chało z w roku
1934 Przed wojną około 2 mil jo
nów rodzin w Polsce korzystało z
pomocy swych bliskich zatrudnio
nych prawie we kra
jach Ameryki i Europy
Dzisiaj liczba rodzin otrzymu
jących zasiłki od swoich krew-nych
w Ameryce Francji lub w
Palestynie z pewnością nie prze
kracza 200 tysięcy
Przed wojną pieniądz zarobio-ny
na emigracji płynął obficie na
wieś polską zapewniając nie tyl
ko egzystencję gospodarcza wsi
J ' — -- — ---
W-1 tt-- M --M W - ~ -- WIWHHftimlaW]afl _ M n )--
Oaa
in
Q
B
D
b
Fi
□
U
- — - "'' ' l''%t' — „—-—- - f--
HV i Wtf
' ' _---
-:- r
=
□
D
-
"
r liiP IAfrfJ r -
-- U j 4 i'
W DZIEWICZEJ PODRÓŻY NA
POLSKA BANDERA NA ATLANTYKU
Któryś z wybitnych znawców
polski powiedział że Polacy dzic
la się na dwie kategorje: na mniej
licznych mierzących siły na za-miary
i z entuzjazmem walczą
cych o triumf idei pozornie uto-pią
będącej a naraz zwycięskiej
dzięki właśnie temu entuzjaz
mowi i ofiarnej pracy — oraz na
tych którzy nie mają zamiarów
wogóle albowiem siłom swym
nie wierzą natomiast do krytyki
wielce są skłonni
Słowa te przyszyły mi do głowy
kiedy wśród licznego grona władz
i zaproszonych gości stałem nad
Adrjatykiem na pomoście stoczni
Monfalconc — tuż pod wznoszą-cym
się na trzydzieści metrów w
górę stromym (hióbem polskiego
okrętu "Bato-ry"
Bo — rzeczywiście — jeszcze
wczoraj nie jeden z naszych typo
wych "zjadaczy chicha" wołał:
po co nam okręty? Trzecież my
w tej dziedzinie nic urobić nic po
trafimy szkoda tylko pieniędzyl
Dziś — kiedy nowe polskie trans
atlantyki zbudowanie wadług o-stal- nich
wymagań "nowoczesnej
techniki 1 "komfortu szykują się
do swej pierwszej podróży — za
czynają --znów 2 innej beczki:
15000 ton — to łupinka to py-łek!
— "Normandie" "ma przecież
700001 Dlaczego nie --zbudowaliśmy
"Normandie"?
Takiego pana należałoby oddać
w Dpickę jednemu z naszych Wag
nerów czy Bohomolców I --wskazać
mu przepłynąć Atlantyk na ma-łym
inćhcle Hoże wówczas ocenił
by należycie że okręt wypierają-cy
T5000 ton nie jest --znów taką
łupinką że wielkość absolutna
nie jest gwarancją 'bezpieczeńs-twa
ze koro większość --statków
pasażerskich obslngującycli Dale
ki Wschód ten właśnie tonaż po
siada 1 nie lęka się przebywać
nim --nawiedzanych cyklonami i
tajfunami --wśród t)ecanów Wiel-kiego
1 Indyjskiego to tem bar-dziej
jest to -- wielkoŚTi wystarcza-jąca
na starym szlaku Jana 1 "Kol
na Zresztą co innego reprezenta
cja luksus dzika pogoń --za sensa
cją kaprysy milionerów a co in-nego
codzienna rzara ale stała I
owocna praca
Wątpliwości te rozwiałyby się
do reszty gdyby danem mu było
Żądamy Mandatu Kolosalnego
Przed wojną terytorjumf dzisiej beznadziejność należy rzu
szej Rzeczypospolitej dostarczało umożliwiając ponadto mało'
kontynpntalnych
kontynentalnych
Rzeczypospolitej
wszystkich
ATLANTYKU
transatlantyckiego
rolnym i bezrolnym rozszerzanie
i nabywanie warsztatów pracy
Po wojnie wysychający coraz
bardziej strumyk dolarów i fran-ków
nie jest w etanie ochronić
chłopa polskiego od systematycz-nego
niedojadania
Obok bezrobocia na wsi nara-sta
coraz gorzej bezrobocia inteli
gencji Uniwersytety politechni-ki
i akademie handlowe wypusz-czają
rok rocznie tysiące młodzie
ży z ukończonemi wylszemi stud-iami
któa nigdzie zahaczyć się
nie może Dawniej dyplom uni-wersytecki
zapewniał dostatnią
egzystencję otwierał drogę do
wszystkich fUfowdsk dzisiaj
nie daie możności uzyskania po-sady
kancelisty
W szarzyznę dnia dzisiejszego
jak nam asystować przy wzrusza
jącym momencie narodzin okrętu
Zobaczyć jak potężna masa stali
i żelaza posłuszna dłoni matki
chrzesnej zsunęła się do morzn
jak ożył "Batory" na dobrą dla
Polski wróżbę A potem jeszcze
zwiedzić już na wykończeniu będą
cy M S "Piłsudski"
Człowiek który nań wchodzi
ma odrazu poczucie przestrzeni
rozpalonej celowo choć nlo przy
tlaczającej ogromem Ma poczu-ci- e
zaufnnin i bezpieczeństwa A
przedewszystkiem — dzięki tylko
dwóm klasom — turystycznej i
trzeciej — nic czuje się upośledzo
ny jak to zo średnio lub mnłoza-moźny- m
pasażerem na luksuso
wych pałacach pływających bywa
A teraz powrócimy jeszcze na
chwilę do owych pesymistów —
w Polskę na morzu nic wierzą-cych
W orku 1D20 twierdzili że
nic nam po morzu bo nic na niem
zrobić nie potrafimy W roku 1925
twierdzili że Gdynia to wyrzuco
ne w bagna nadmorskie pienią-dze
W roku 1930 — kiedy Gdynia
była już ważnym portem curopej
skim — że własnej żeglugi nie po
trafimy zorganizować i eksploa-tować
W roku 1931 wyśmiewali
się jeszcze z założenia IJnji Gdy
nla-Ameiy- ka Gdy 7aś ta przebo-jem
zdohyla dla PolskIf Atlantyk i
syrena "Polonji" zahuczała przy
Eflis Island mówili znów że okrę
ty nasze są stare powolne i nie
wygodne że lada dzień trzeba je
będzie wycofać
Tymczasem polska bandera
transatlantycka nie tylko utrzyma
la się na Atlantyku raz po raz
przecinając go w obu kierunkach
ale ziodziła ieszcze nową linję u
"kazuiąc barwy polskie na Bliskim
Wschodzie Teraz zaś "nasi nicza
cić nowe haala wskazać nowe ho
ryzonty pokazać każdej energlcz
nej iednostce możliwość zdobycia
i dla niej' kawałka chleba
Tc horyzonty daje Idea kolon-ialna
W samej tylko południowej
Ameryce od wyżyn kolumbijskich
po 7irzez dorzecze Amazonki i
zmagające się do niedawna w
krwawym ucisku Bollwję i Para-gwaj
aż do śnieżnej Palagonji
Betki 1 tysiące naszej młodzieży
akademickiej mogłoby stworzyć
własne warsztaty pracy gdyby
niebralc --zacięcia pionierskiego
nic obawa przed wyjazdem i po-czątkow-emi'
trudnościami w no-wym
kraju
Zdobycie kolonji na własność
czy w formie mandatu Btajc się
w tych warunkach koniecznością
Z uzyskanej kolonji muBielibyś-- 4
my zrobić żywa szkołę kolonjalna
gdzieby młodzież zdobywała za- -
prawę pionierską i doświadczenie
kołonjalne
Dziesiątki tysięcy sklepów w
Brazylji znaiduie się w ręku syr-j- o
libańczyków Przyjechali tam
bez grosza rozpoczęli z niczego
a dzisiaj stanowią potęgę z którą
każdy musi się liczyć W Argenty
nie syrjo libańczycy zdobywają
prowincie za prowinjcą a takie
rozpoczynaią z niczego a my je-steśmy
tylko wyrobnikami i par-iasami
Nasz inteligent poza Bue
nos Aires wyruszyć nie umie i nie
wyobraża sobie życia bez kołnie
rzyka i biurka
--i
-
D
□
D
a
a
ft-- 4 a
1-- 4 aa
M
B
d
d
Q
Du
dowoleńcy" znów zostaną splanló
wnni z kretesem otrzymają bo
wiem dwa motorówce trnnsatlan
tyckic będące ostatnim slowenl
techniki i komfortu
Polska praca na morzu idzie
napreód wielkicmi krokami Buda
ją się okręty wojenne i hnndlowet
buduje się stocznia marynarki wó
jennej otwierają się nowe linjfc
i rynki zbytu Hasło "Polskn na
świecie" rzucone przez Ligę nio
jest czczym frazesem nie myślą
przewodnią już w czyn wprowa-dzoną
Jedyną zresztą drogą do
stworzenia Polski mocarstwowej
nnprawde bogatej i potężnej
Mnmy więc linję Gdynia — Ko
penhnga — Halifax — NowyYork
obsługiwaną przez nowoczesne
motorówce Mamy linję Lcwatyń
ską łączącą nas z Ziemią Świętą
Mnmy szereg linji zachodnio i pól
nocno europejskich Tcrnz kolej
przyjść winna na linję południo-wo
atlantycką Odpowiednikami
"Piłsudskiego" i "Bntorego' nn
Atlantyku Północnym stnć się
winny 'Kopernik" i 'Arciszewski"
na wodach dalekiego Południa
Tysiące Polaków osiadłych w Bra
zylji Argentynie i innych rcpubll
kach łacińskich Nowego Ląd to
'czeka w tej chwili z utęsknieniem
Biało czerwona wstęga bandery
Polskiej stanic się nicią wiążą-cą
ich silniej z Macierzą dodn im
otuchy w pracy pionierskiej czy
zawodowej pozwoli krajowi czer
pać 7 pracy lej pewną korzyść U-stanow-lcnlc
linji Gdynia — Antyl
le — Rio do Janeiro i Buenos Ai-res
jest nakazem chwili choćby
kalkulacja przedstawiała się nn
razie niepomyślnie dn w końcu
v'ifelkic rczuDtnty pod wzglęVlem
narodowym społecznym a więc l
gospodarczym
Domy handlowe fflktorje i plan
tncie surowców kolonialnych w
Afryce zorganizownnle wyhłlany
towarowej z Azją będą wymagały
całej rzeszy wykwalifikowanej i
żaharlowanH nn przcciwnośoi
młodzieży Czy my dzisiaj' taką
młodzież mnmy I czy posiadamy
warunki do jej szkolenia? Sądzę
że nie I dlatego korzystając z wy
sunięcie przez Włochy kwcstjl ko
lonjalnei na czoło zagadnień poli
tycznych w chwili obecnej musi
my zdobyć wszystko ażeby uzys
kać mandat kolonialny
Dotychczas w naszej ekspansji
ludnościowej robotnik i chłop wy
przedzali inteligencję Dopiero po
utorowaniu drogi przez nich zja
wlał się inteligent uczył w nzko
Je redagował pismo opierając
swoją egzystencję malerjalną na
dbrobku wyrobnika Obecnie —
zmieniona sytuacia wymaga no-wych
metod działania I nakłada
na naszą inteligencie nowe obo-wiąE- ki
Teraz infdigencia musi
dostarczać zastępów pionierskich
tworzących polskie warsztaty pra
cy w których zatrudnienie znai-dzi- e
szary emigrant
Obok osadnictwa rolnego które
go organ izacj'a wymaga wlękt
szych nakładów pieniężnych jest
to główna forma ckspansii ludz-ki- ei
mająca tę wyższość nad 0-sadnic- twem ic jednocześnie stwa
rza duże możliwości dla ekspansj'1
gospodarczej I dlatego mandat
kolonialny zdobyć musimy i zdo
będziemy
HE
ys#
?MI
mm m
m