Zwilazkowiec Alliancer, August 31, 1966

              H
I I
HPRstSfySStrłrffACUS
H i
HI
HM m "'
11
lEgjSM
n ' BI i
K Si
&$ ' l
rs? ~- -
_„ „ _ „ r -- ---
~
_ -- - - cmillSllial '1 ł -7- -Jił trtłr— r łł ]jI~Tfc J--t ł JE U f
i TWST- - -- yj pf JSMI
"7 wjjmy
rl śSTR 22 "ZWIĄZKOWIEC" SIERPIEŃ! (AUGUST} Środo 31 — 1966
niioiliiiIiTOiiiiłiiiiiiiiiiiiiiiiiM
gyy
ii
"-- i
"The citizens of łhe Town of flew Toronto
extend sincere greetings ło all people of Polish
origin in Canada on the occasion of the lOOOth
Anniuersary of PolantP s Christianity and fJation-hoo- d
All our Polish friends are offered sincere
besł wishes"
Yours sincerely
DONALD R RUSSELL
Mayor
Town of New Toronlo
yXX2111XXXXXXXXXXXXXlXXXXZXZZXXXXXXZXXXXXIXZXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXtXXXYXYX
Z okazji Milenium Polski Chrześcijańskiej
składamy Polonii jak
zyczema
KONOPKA FUELS LI
422 Gilbert Avenue - Toronto - 783-220- 0
xxxxxxxxxixixxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxrrrxxxxxxxxxxxxxxx
i nniawmirii— mii (inwi-- n iiiwniiiw imiui )iiihh umiiTrir n i—i r 1
Y~-- + ++
On the occasion of One Thousandth Anniversary of Polami' 8
Christiapity and Nationhood we are extending our sincere
greetings to all our Polish Friends etc
Louis Wholesale Meat
BEEF — VEAL — LAMB Etc
Fresh Every Day
FIRST OUALITY RED & BLUE BRANDS
Best Place to Buy Fresh Meat at Wholesale Prices
2 Tecumselh Sł - Toronto - 366-501- 8
Najlepsze życzenia z racji przypadającego w tym roku
Milenium Polski Chrześcijańskiej składa Polonii
Ontario Bread Co Ltd
178 Ossington Avenue — Toronto Tel 532-492- 9
IłłłłlllłlłłłlllillłłllłłllłłłtłllłUlłlłlłllllłlłlłlłllillłłłłłlłlłłllllllHłlMłMIIłłłiłllltłltłłłlln
On the occasion of One Thousandth Anniversary
of Poland's Christianity and Nationhood
we are extending to the Polish Community
our sincere greetings
21 Medulla Ave
:thi nimariMjuwii'ipjMff
Toronto 18
lgUSOWgLMWT r -
Tel 231-073- 8
£3g{£g£i£asi££i££aiy&USISi
To the Polish Conwiunity in Canada we extend our sincere
greetings and best wishes on the occasion of Poland's
Christianity and Nationhood
HSTAR SONS
COMPLETE BINDERY SERVICE
Spiral Wire BindLng — Perfect Binding — Cerlox Plastic Binding
Kalamazoo Punching — Metal Eyeletting"
468 Dundas St W Toronlo Tel 368-725- 5
lińiiiiiiiiiiiiiiiiiiiMiiuitiiitiiiiiiiuiiMimiiiiiiiiiitiiiiiH
najserdeczniejsze
and
§ To the Polish Community in Canada
! ' we extend our sincere greetings and
I' best wishes on the occasion of Poland's Millennium Fm m
pjjiiuuufliiuiiuiuiriM limiuiiiuiiiiiiyiiiiiiiiiiiiuiiiiiuiminiuiiuiimiuiiiuiuiiiiiiiila
i
K
M
i
m ł
z
(Dokończenie ze str 21)
odbywano przez tłumacza tylko
dzieci nie było wolno używać do
tego celu Tak bjło w diecezji war
mińskiej w początkach XIV w i w
całych Prusach Ale z czasem na
Warmii biskupi którzy do Zakonu
nie należeli zaczęli więcej dbać o
lud pruski Do XVI w istniała
szkoła dla chłopców pruskich któ-rej
celem było przygotowanie kan-dydatów
do stanu duchownego
Ale we wschodnich częściach Prus
na pewno chowano jeszcze w XV
w zmarłych według obrządku po-gańskiego
paląc ich zwłoki Mo
netki mistrzów krzyżackich z XV
w które znaleziono w popielni
cach są świadectwem powierzcho
wnej pracy misyjnej księży nie
mieckich Kościół niemiecki pod
kreślał że jest ponadnarodowy
uniwersalny bo był cesarski im-perialny
a innym lubił zarzucać
nacjonalizm i separatyzm
Przyszła na Zakon klęska grun
waldzka i jak pisała św Brygida
Szwedzka w swych wizjach: "zła
mane zostaną ich zęby prawica
okaleczona a noga prawa okulawio
na aby poznali sami siebie i żyli"
Ale okaleczony Zakon nie chciał
poznać siebie aż wybuchło po
wstanie poddanych przeciw jego
tyranii Warmia przystąpiła do
powstania w r 1454 wraz z kapi'
tuła i poddała się Polsce Po trzy
nastu latach wojny akurat 500
lat temu stanął pokój w r 14G0
w Toruniu w którym Polska odzy-skała
dostęp do morza a wraz z
nim Malbork i Warmię Pierwsza
półtysięc7na rocznica chrztu Pol
ski przyniosła na te ziemie pokój
oparty na kompromisie Nie ufa-no
nadal i słusznie słowu krzyżac-kiemu
Ale dobrodziejstwa poko
ju były tak wielkie że go zawarto
I okazało się o dziwo że pokój
był trwały Przez lat 308 władała
tu Polska aż do pierwszego roz-bioru
(1772)
Nie były łatwe pierwsze dziesię-ciolecia
władztwa polskiego na
Warmii zamącone walką jaką to-czył
król Kazimierz Jagiellończyk
z biskupem Tungenem a potem z
Łukaszem Watzenrode jego na
stępcą Walka z królem prowa-dzona
była pod sztandarem wol
ności Kościoła i tak to rozumiano
w dalekich Włoszech Ale napraw
dę kryły się za tym hasłem ambi
cje i interesy i Krzyżaków i
mieszczan gdańskich i toruńskich
którzy chcieli pod przykrywką
wolności wyboru biskupa wpro-wadzać
swoich kandydatów Kró-lowie
polscy wytrwale zręcznie
małomównie zmierzali do celu i
wreszcie Zygmunt Stary doprowa-dził
do tego że kapituła wybie-rała
biskupa spośród czterech kan-dydatów
których oni wysuwali
Patrząc na to bez krótkowidztwa
w świetle przyszłych wydarzeń
uznamy że dla Kościoła tak było
lepiej W XVI w kiedy Warmia
była otoczorja ze wszystkich stron
przez ziemie protestanckie król
Zygmunt August wprowadził na
stolicę biskupią Stanisława Rozju-sza
Polaka jednego z najwięk-szych
biskupów nie tylko Polski
ale całego Kościoła w XvI w
Wprowadził go król mimo oporów
i głośnych sprzeciwów Gdyby był
ustąpił — biskupem} byłby skryty
protestant Jak przedtem biskupa-mi
byli kolejno trzej gdańszczanie
tak mógł nim zostać i czwarty
Hozjusz obronił Kościół na War-mii
i obronił go w całej Polsce
Gdyby królowie w całej Europie
nie złamali partykularzymu nic
byłoby może w XVI w reform)
Kościoła Przed soborem trydenc-kim
w XV w próby reform zawo-dziły
jakby się zarywały w pias-ku
Dlaczego? Wydaje się że dla-tego
iż przywileje korporacji du-chownych
i świeckich dawały osło
nę dla partykularnych nieraz
przyziemnych interesów Papies
two było zbyt słabe by je złamać
bez poparcia monarchów Podcię-cie
potęgi ustroju korporacyjnego
przez królów ułatwiło w XVI w
wewnętrzne odrodzenie Kościoła
Nie znaczy to by sam ustrój ten
oparty o korporacje i stany był
zawsze zły Ale jak każda rzecz
ludzka miał strony dobre i strony
złe Do stron dobrych należała
osłona jaką dawał wolności roz-woju
życia umysłowego Pod oslo- -
i r i i i
£?--
rsągtg
SSSiS
Obrachunek Tysiącleciem
ną przywilejów Mikołaj Kopernik
mógł tu stworzyć swe wiekopomne
dzieło mógł obalić błędne założe-nia
oparte na złudzeniu zmysłów
że to słońce obraca się dokoła zie
mi Kopernik był Kanonikiem war
mińskim ale miał zappwne tylko
niższe święcenia Ostatnio badacz
zachodnioniemiecki katolik Hans
Schmauch przytoczył przekonywa-jące
-- dowody że święceń kapłań-skich
nie miał Było to dopuszczal-ne
w czasach przed soborem try-denckim
Kopernik jak wynika ze
wstępu do jego dzieła był wierzą-cym
katolikiem a król Zygmunt
Stary wysunął go jako jednego z
kandydatów na biskupstwo Kapi-tuła
warmińska z czcią i pietyz-mem
przechowywała pamięć o
nim nawet wtedy gdy ciasne umy-sły
obracały się przeciw wielkie-mu
odkryciu
Hozjusz rządził na Warmii kie-dy
w r 1566 mijało sześćsetlecie
chrztu Polski Rok 1564 przyniósł
sprowadzenie Jezuitów do Branie-wa
r 1567 — założenie semina-rium
duchownego tamże W r
1566 na sejmie w Warszawie Ho-zjusz
przekonał króla Zygmunta
Augusta że nie należy wypędzać
i Polski arian czego się domagali
WUWUda HdiWlill 11UM1UI£1 Uli
królowi że powinien albo wygnać
wszystkich różnowierców albo zo-stawić
wszystkich Wierzył głębo
ko że prawda i miłość muszą zwy-ciężyć
a waśnie różnowierców do-prowadzą
ich do powrotu do Ko-ścioła
I nie mylił się zalecając
królowi drogę tolerancji choć
sam na Warmii jej nie uznawał
Inne to były niż dziś czasy i inne
poglądy
Akademia prowadzona przez Je-zuitów
w Braniewie długo żyła
płomieniem ekumenizmu Stąd
mieli wychdozić ci którzy o jed-ności
wiary w Chrystusie mieli
mówić na wschodzie i na zacho-dzie
wśród protestantów i prawo-sławnych
Braniewo gdzie w 1
161017 uczył Św Andrzej Bobo-l-a
nie głosiło wzgardy i niechęci
do prawosławia jakie gnieździły
się gdzie indziej w Polsce Żył tu
prawdziwy i pełny ekumenizm
który promieniował też do From-borka
Gdy w początkach wieku
XVII wśród rosnących nienawiści
wyznaniowych przybył tu duński
astronom Zimmer uczeń Tychona
by badać spuściznę po Koperniku
kanonicy darowali mu narzędzia
wielkiego astronoma W dobie
wojny trzydziestoletniej był to
wspaniały czyn wypływający z
ducha Ewangelii
Polscy biskupi od Hozjusza do
Krasickiego dobrotliwie i zapo-biegliwie
rządzili Warmią która
była oazą dobrobytu i praworząd-ności
Wprowadzono reformy try-denckie
odradzało się życie we-wnętrzne
Regina Protmann zało-żyła
odrębne warmińskie zgroma-dzenie
żeńskie warmianki obsa-dzały
klasztor Brygidek w prote-stanckim
Gdańsku Nie czyniono
żadnej różnicy między Polakami a
Niemcami Biskupi i kapituła uni-kała
udziału w wewnętrznych za-mieszkach
Polski Kiedy w r 1666
w kilka lat po ślubach Jana Ka-zimierza
rozgorzała w Polsce gor-sząca
wojna domowa i przelewano
krew w bratobójczych bitwach na-wet
w bitwie pod Częstochową —
Warmia stała od tego z dala Stała
też z dala od konfederacji XVIII
w choć sprzyjano tu królom Po-lakom
Mógłbym wymieniać kolej-no
zasługi wielkich biskupów-Po-lakó- w
Hozjusza i Kromera Szymo-na
Rudnickiego i Mikołaja Szysz- -
kowskiego Leszczyńskiego i Wydż-g- i
Załuskiego Potockiego Szem-bek- a
i Grabowskiego Ale zbrakło-by
na to czasu Ostatni biskup
przybysz z Korony Ignacy Krasic-ki
miał z czasem położyć zasługi
przy utworzeniu Towarzystwa Przy-jaciół
Nauk w Warszawie Wydała
też kapituła warmińska zasłużo-nych
pisarzy i historyków Reszke
Tretera Rudawskiego Bużeńskie-g-o
a dwór biskupów był ogniskiem
kultury i sztuki
Przyszły rozbiory kraju Od r
1772 Warmia znalazła się pod pa-nowaniem
pruskim Pod rozbiora-mi
żyła tu polskość która wyru-gowana
z życia publicznego utrzy-mywała
się w Kościele i w nau-czaniu
religii
-- TTTTTMttTritrinmriimiłnHT
EfShUSlDlfASht AHłBlll[
Wszystkim naszym Pasażerom
Przyjaciołom naszym
oraz całej Polonii
składają najlepsze życzenia
z okazji lÓOO-hci- a
Polski Cli rześcija ńskiej
GIEGH0SL0M AIRLINES
1280 St Marc St( Suitę 1405 Montreal P
Tel (514) 937-085- 6 i 937-934- 1
friTTTTrYTTrTTTTYTTTTTTTrTłrTTTTTTłTTYĘmjJ Timniw
Z okazji Milenium Polski Chrześcijańsku')
składamy Polonii jak najserdeczniejsi
życzenia
European Pastries — Birthday and Weclding Cakes
Fast and dependable service
Best quality at reaonable prices
371 Roncesvalles Ave — Toronto Oni
(near Howard Park Ave)
Tel 536-713- 6
On the occasion of One Thousandth
Anniversary of Poland's Christianity
and Nationhood we are extending to
all people of Polisie origin in Canada
our sincere greetings
Prime Packers Limited
BEEF - VEAL - LAMB
1 błock south of St Clair Ave W East of Runnymedi
99 RYDING AVE
To all our Polish Friends on the occasion
of Poland's Millennium of Christianity n
are extcnding our heartiest greetings and
best icishes
General Bakeries Ltd
General Bakeries Products
Sold At Your Grocers
For Information Cali
368-801- 1
21 Carr Slreet - Toronlo Oni
M
To the Polish Community in Canada %ve extend our sincere
greetings and best loishcs on the occasion of Poland's
Millennium _
J LUCAS & ARTHURS LTD
Sugar Packed Meat Products
'-1- 875 Curlew Drive --f Don Mills Ontario
Tel 445-577- 0
TORONTO 766-113- 7
Only