Zwilazkowiec Alliancer, March 28, 1975

              STR 20 "ZWIĄZKOWIEC" MARZEC (Mareh) płatek 28 — 1975 NR 2425
llHilE ~in Ii
m
I
1
I
1
ge
M
ra
tl
śl " ' r'lj jy l Iii C iill m Ofljl liii l
Życzenia z Toronto
p + + trt + 0 fV V W W f W fVVVV
NAJLEPSZE ŻYCZENIA WIELKANOCNE
swoim Klientom i całej Polonu
składa
550-55- 2 Queen Street West
Toronto Ontario
[[eUtujih J5icV( llifiliiiioriiicli
żiLZif Swij Jluiilrli 1 iulii polonu
FRANKS DELICATESSEN
Właśc A W MAKAREWICZ
Polska piekarnia — Codziennie posiadamy świeże
pieczywo jak makowniki — serniki — jabłeczniki
ltd Specjalność nasza Wedding i Birthday Cakes
i słynne pączki Firma nasza dostarcza nasze
ciasta do sklepów po cenie hurtownej oraz na
wesela — zabawy i partie
490 Queen St W Tel 366-045- 9 tWVVVVVVVVV Serdeczne życzenia Wesołych Świąt Wielkanocnych
składa swym Klientom 1 całej Polonii
Jan CZECHOWSKI
Przeszło 44 lat doświadczenia w wyrobie polskiej
kiełbasy (Polish Sausage)
650 The Queensway — Toronto Ont
M8Y 1K7
(4 bloki na wschód od Royal York Rd)
Tel 252-456- 7 VvvvV(vvvw WESOŁYCH ŚWIĄT
WIELKANOCNYCH
życzy
PORT DOVER FISH MARKET
Nowo otwarły sklep rybny DTED
Codziennie świeże rjby oraz raczki śledzie
marynowane i inne rjbne konserwy
53 Roncesvalles Ave — Tel 532-186- 5 vvVvvvvvWVAyv RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy wszystkim swoim Klientom i całej Polonii
NAPRAWA GROCERY & BUTCHER
Z NAPRAWA właśc
Świeże pierwszej jakości mięsa
wędliny i grocerie
181 Dovercourt Road - Tel 532-313- 7 wvvvvvvvvvvvv#vvv
WESOŁYCH ŚWIĄT
WIELKANOCNYCH
życzy
1SSA estaurant
Naszą specjalnością- - potrawy na sposób
europejski 1 kanadyjski
Polski kucharz 1 polska obsługa
512 Queen St W — Tel 364-871- 9
tVW'VVJ-VV'VV'VVVJ'V&VV- V
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy
MATERIAŁY BUDOWLANE
DO DOMU I PRZEMYSŁU
1345 Dufferin St — Tel 537-254- 1
w(yprzyyDyoponyt) vvvyVvyvy
KadoSnijcIi S5wii]t (Aiclhanocnijci
ŻYCZY
UPERIOB SAUSAGE CO
Dostarczamy do sklepów wędliny
wyrabiane na sposób krajowy
Proście o nasze wędliny w swoich sklepach
1004 Dundas St W — Tel 531-84- 22
VVVTVoroVntoV3WOnSt $S$Sfiś
RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
z) czy
BROWN BROS
Waściciel J CZUJKO
świeże mięso smaczne wędliny wyrabiane na
sposób europejski Importowane z Polski i Europy
konserwy cukierki i inne Dostawa "bezpłatna
596 Oueen St W — Toronto Ont
5-- n tu TeJ 3643802
®
a
"gi'tliil'lllTSijliliiiiiiłiiiililiitiiłft MmilliH tffeiniltinit fefailitiHHtjlifl&WJjjjiljjl
Jerzy Perlek
Za wolność Danie i honor Polski
W opublikowanych ostatnio
szkicach o dziejach ucieczek Po-laków
przez Morze Battjckie do
Szwecji bła w zasadzie mowa
głównie o ludziach którzv uda-wali
się do Francji lub Wielkiej
Brtanii b włączvć się do dal-szej
walki zbrojnej z Niemcami
Stosunkowo natomiast rzadko
Polacy udawali się w pizeciw
nm kierunku — ze Szwecji do
Polski — w celu prowadzenia
działalności podziemnej w oku
powanwn kraju Jedną z form
antjhitlerowskiej działalności
konspiracjnej Polaków na ob
szarże Skandynawii mianowicie
akcje kierowane przez polski
wiad w Sztokholmie a obej
mujące swoim zasieaiem — clo-wnie
w pierwszch latach woj-- n
— tertonum całej Rzeszj
7 Berlinem na czele opisjwano
już wielokrotnie Temat ten ob
S7ernie omówił także Stanisław
Strumph-Wojtkiewic- z u swoiej
doskonałej choć zbeletrzowa-ne- j
książce „Tiergarten" Sto-sunkowo
mało natomiast znana
jest inna historia związana z an-tyhitlerowską
działalnością w
końców m okresie wojny na te-Otoriu- m
Danii 1 Szwecji Waż
na w niej rolę odegrał człowiek
uznans za bohatera duńskiego
ruchu oporu oficer Polskiej
Marjnarki Handlowej — Luc-jan
Masłocha
Urodzony 15 czerwca 1912 ro
ku absolwent Państwowej S7ko-ł- y
Morskiej w Gdni — Masło-cha
dosłużł się stopnia porucz
nika żeglugi wielkiej a ostat-nim
jego przydziałem było sta-nowisko
II oficera na ss „Lu-blin"
Zmobilizowany krótko
przed wybuchem wojny wziął
udział w obronie Wybrzeża i do-stał
sic do niewoli Gdy jesienią
1940 roku zlikwidowano Oflag
w Itzehoe Masłochę przeniesio-no
do obozu Sandbostel koło
Bremw Tam na wiosnę następ
nego roku grupa jeńców liczą-ca
około 15 oficerów zaczęła
przygotowania do ucieczki W
jej skład wchodziła marynarska
trójka: podporucznik narynarki
Michał Serafin podporucznik
marynarki Henryk Strenger i
podporucznik marynarki rezer-wy
Lucjan Masłocha
Konspiratorzy postanowili u-ci- ec
podkopem przy czym bu-dowie
podziemnego tunelu
sprzyjała okoliczność że barak
w którym zamieszkiwała więk-szość
uciekinierów stał na krań-cu
obozu w pobliżu otaczające-go
go płotu z drutu kolczaste-go
Dlatego podkop nie musiał
być długi wystarezjło wykopać
kilkunastometrowy tunel by
znaleźć się poza obozem Pierw-sza
faza przygotowań a miano
wicie zaopatrzenie się w cywil-ne
ubrania dokumenty pienią-dze
ltp przebiegła pomyślnie
podobnie jak i druga a miano-wicie
wykopanie tunelu Wydo-bytą
z wykonu ziemię bez zwró-cenia
uwagi Niemców ukryto
pod barakiem bądź rozrzucono
po całym obozie i po kilku mie-siącach
tunel był gotowy
Wprawdzie pora nie była naj- -
SSHS:
odpowiedniejsza gdyż czerwco-we
noce są najkrótsze ale cle
cyzja zapadła
Niestety próba zakończyła
się niepowodzeniem Wyjście z
tunelu prowad?iło na otwartą
przestrzeń i to w odległości za-ledwie
kilku metrów od dróżki
patrolowanej przez strażników
obozu Ktorś z nich zauwazjl
wyłaniających się spod ziemi u
ciekinierou 1 zaczai do nich
strzelać Lucjan Masłocha tra-fion- j
kulą jako ciężko ranny
znalazł się w szpitalu Pozostali
uciekinierzy zdołali powrócić
do baraku
Po podleczeniu Maslochj
Niemcy odesłali go na powrót
do Sandbostel skąd na począt
ku 1942 roku polskich jeńców
skierowano do obozu w Lubece
W połowie roku udały się dwie
ucieczki pojedynczych oficerów
Niemcy zdwoili wtedy czujność
i udało im się w porę wykryć
1 pr7es?kod7ić kilku następmm
próbom podejmowanym przez
kilkunastoosobowe grupy ofice-rów
Pomimo to w marcu 1943
roku rozpoc7ęły się przy gotów a
nia do kolejnej ucieczki Wśród
wykonawców podkopu znalazło
sic kilku oficerów którym nic
udała się ucieczka w czerwcu
poprzedniego roku z Sandbo-stel
w tym cała marynarska
trójka Serafin Strenger i Ma-słocha
Wykonanie podkopu trwało
do początku lipca Tym razem
wykopany tunel miał wyjście w
łanie żyta Próba ucieczki po-wiodła
się tylko częściowo gdyż
Niemcy wszczęli alarm w chwi
li gdy czterech z grupy kilku-nastu
oficerów znalazło się poza
obozem Jednym 7e szczęśliw-ców
był Masłocha W przeci-wieństwie
do pozostałych ucie
kinierów którzy skierowali się
do kraju Masłocha obrał drogę
do pobliskiej Danii i wkrótce
dotarł do Kopenhagi Tam dzię-ki
znajomości duńskiego ję7yka
rychło włączył się w szeiegi
duńskiego ruchu oporu
Trudno dziś powiedzieć czy
było to dziełem przypadku czy
też Masłocha świadomie związał
się z organizacją która zajmo-wała
się między innymi przerzu-caniem
do Polski ludzi zaopa-trzonych
w dokumenty duńskich
robotników z a angażów any eh
przez niemieckie fabryki Pod
pseudonimem „Mały" Masłocha
działał przez dłuższy czas na te-rytorium
Danii Kiedy jednak
Niemcy wpadli na jego trop (0-czywiś- cie
nie wiedząc o tym że
jest to oficer zbiegły z niewoli)
i zaczęli mu deptać po piętach
przedostał się do Szwecji Tam
zgłosił się w polskim posel-stwie
które poleciło mu pod-trzymać
łączność z dotychczaso-wą
organizacją w Danii w celu
utworzenia tam polskiej służby
wywiadowczej
W poselstwie Masłocha poznał
swoją przyszłą żonę — Dunkę
Lone Mogenscn Urodziła się
ona w Polsce gdzie jej ojciec
pracował jako inżynier Niemal
F W Ł" - i4
całe dzieciństwo Lone przeżyta
w kraju w ktoiym przyszła na
świat 1 w którym chodziła na
wet do polskiej szkoh Dlatego
też doskonale włada językiem
polskim i żywiła niekłamana
sympatię do Polski Dlatego też
zdecydowała się podjąć pracę
w polskim poselstwie w Sztok-holmie
Gdy Dania znalazła się
również pod niemiecką okupa
cją Lone Mogenscn na prośbę
swych polskich zwierzchników
nawiązała kontakt z przedstawi-cielami
duńskiego ruchu oporu
i utrzymywała tę łączność przez
całą wojnę
Również za jej pośrednictwem
doszło w 1944 loku do spotka
ma przedstawiciela polskiego
poselstwa w Sztokholmie —
Bramkarza" z członkiem tam
tejszej duńskiej Rady Łączno
śti" — Sonem Sehuscnem
Spotkanie to miało na celu 7a
ciemnienie współpracy
w działalności 111H
hitlerowskiej A o tym co było
dalej z Lone Mogenscn i Lucia
nem Masłocha niech opowie Se
husen
W kilka miesięcy po moim
pierwszym spotkaniu 7 Bram-karzem"
Lone oświadczyła mi
17 wybiera się do Danii pioszac
o zezwolenie na przejazd na jcl
nym z nas7vch nielegalnych
statków OświadczUem iż wy-syłamy
do krain jedynie ludzi
którzy pełnia funkcję kuriera
Nie mogłem więc wyrazie zgoch-n- a
jej wyjazd — tym bardij
że wiedziała ona zbyt wiele
Podtrzy myw ała jednak swoje
Acenie oświadczając że w żad
nym wypadku nie dostanie się
do rąk gestapo Miała ona za
miar pomoc polskim partyzan-tom
którzy jechali do swego
kraju przez Damę 1 Niemcy A
ponieważ władała i polskim i
duńskim mogła być dla nich
cenną pomocą
„Pojechała ostatecznie do Da
mi wraz z przywódcą polskiego
ruchu oporu kapitanem Lucja
nem Masłocha — „Małym" jak
go nazywaliśmy ( ) Jego no
wym zadaniem otrzymam m od
polskiego rządu emigracyjnego
było utworzenie w Danii pols
kiej służby Łono
i „Mały" dzielnie wywiązali się
m
iiiiimpraiiiH%ii
Życzenia Toronto
lyyvAVAVVAyyVvvvvv
WIELKANOCNYCH
HjgkiiiMiiftyaiiiiiiiiiiiiifeiiirw
rwwsFmrrwwZnEZi
WIELEBNEMU DUCHOWIEŃSTWU SIOSTROM ZAKONNYM
S OJEJ KLIENTELI W KANADZIE I
SERDECZNE ŻYCZENIA
WIELKANOCNYCH
PAWEŁ MALAK SYW
3E
z zadań kloie
miały również znaczenie dla
duńskiego podziemia
„1 stycznia 1945 roku odbył
sio w Kopenhadze ślub Lone i
Małego" Trzy dni po ślubie
miał on ponownie udać się
przez Cieśninę Sund do Szwe
eji Uzbrojony wsiadał juz na
statek kiedy zjawili się Niem-cy
Udało mu się jednak wpro-wadzić
ich w błąd pizez pozc
nanie się z 7alogą po czym
Mały" spokojnie udał się do
domu Jednakże tej samej nocy
uestapo odnalazło ich kryjówkę
Masłocha wdał się w strzelaninę
z Niemcami 1 został ciężko ran
ny Umarł później w szpitalu
Lone broniła się
do końca pistoletem męża Kie
d zabiakło naboi połknęła tui-eizn- ę
i zmarła obok swego cuv
ko rannego męża Gestapo jj
nie dosięgło "
Ich ciała spoczwają na cmen
tarzu bohateiow duńskiego ru
(hu oporu Middelundcn w ko-penhaskiej
d7ielnicy Hellerup
fch grób znajduje się niedaleko
centralnego pomnika tego Par-ku
Pamięci — jak oficjalnie ru-zwa- no
cmentarz W przewodni-ku
po Parku Pamięci napisano
o tym grobie co następuje
„Tutaj spoczywa także kobie-ta
Dunka zamężna z polskim
oficerem Ta para spoczywa
obok siebie Na ich pomniku
tak jak na wszys
tkich innych tu
się w ryty jest duński herb
Nad nim emblemat polskiego
orła Jest to tylko jeden 7 wic
lu nie7wykłycb rozdziałów mil
czącej opowieści o czynach —
wyrytych w kamieniu"
Na tym wspólnym grobie
obok symboli dwóch państw za
i złączony cli w
koalicji figu-rują
także dwujęzyczne napisy
Polski napis głosi: „Za Wolność
Vas7ą 1 Nas7ą" duński za'--„Fo- r
Danmarks Frihed og Po-len- s
Aere" czyli: „Za Wolność
Danii i Honor Polski"
Wielu do Ko-penhagi
Polaków — zarówno
turystów jak i
załogi polskich statków — od-wiedza
ten grób w Parku Pa-mięci
iliM iiiiiiwi1!1 wiHHii mp iwi! 1 inrnirrgsnr
z
ŚWIĄT
ŻYCZY
skład farb papieru do
Ceny — maszyny do
i podłóg i parkietów
23 St John's Rd Toronto 9 Ont
„
siąiM1 iiiiiiiiiiiirgM '
STANACH
ŚWIĄT
SKŁADA
i
niemieckim
Uncle Gutenberg Press na nowym
2255 ST W — — TEL
liilillllllllllIHiiili!eltl!llil'l fe i JilliJIltKfe li ln'ti1 li I h!MMILjM
I ilBKisHlm rhkS l
OF QUALITY
powierzonych
nagrobkowym
znajdujących
przyjaźnionych
antyhitlerowskiej
przybywających
poszczególnych
WESOŁYCH
tapetowania
umiarkowane Wypożyczamy
czyszczenia
liiiiryiiiiiićre
RADOSNYCH
miejscu
DUNDAS TORONTO 532-467- 0
BllPM!''!"! lililWiilljMMfc
SYMBOL
polsko-duńskie- j
wywiadowczej
Największy
"sandowania"
mmmmwmśma i
COMPANY LIMITED
26 NOBLE STREET TORONTO ONTARIO
Tel 533-116- 5
WYRABIA MATERACE TAPCZANY I KANAPY
lAeSoleao sQlleluja i dużo radości iv dniu ć—maiłwijcluuitania
-- aiióneao f-rzujacioof-m ~Jtientotn i całej polonii żijczą
Bracia Nakoneczny
właściciele
n
m m
1 1 c ''
_
% Jt? -
VV'V'VVVV'VVVVV-'''VV- V
SERDECZNE ŻYCZENIA WIELKANOCNE
rnyrsYi j
Czyścimy "furnesy" swoim odbioicom oliwy oraz do
starczamy oliwę opałów n Obsługa 24 godz
Toronto 83 Six Point Rd
Tel 236-175- 5
Hamilton 905 Barton St E
Tel 549-963- 4
ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT
WIELKANOCNYCH
sklrch w im Klientem 1 cJci Polo'1
ASTRA MEAT MARKET
Właśc: J CZANIECKI
2238 Bloor St West — Toronto Ont
V''VVVVVVVVVV'''VV''V'-- '
Viiolijili niil 11'iithtiiioiiujcli
-- 'IcziJ --''(' ~JiuhI ii i cuuj rolo ni
HELEM DELICATESSEN
N HLADUN właściciel
Uwaga smakosze! Pyszne pierożki z mięsa kapusty
i kartofli Gołąbki smażone kury bigos ciasta torty
wspaniale serniki — wszystko własnego wyrobu
1590 Queen St W — Toronto Ont
róg Sorauren i Quecn Tel 532-321- 0
WESOŁYCH ŚWIĄT
WIELKANOCNYCH
zjezj swej Klienteli 1 całej Polonu
SANITAS PHARMACY
546 Queen St W — Toronto Ont
Tel 363-374- 6
niTlŁ '!
VVVV'#yVVr''V'VV'
Viktor W KRUPOWI0
WESTOWN REAL ESTATE & INSURANCE LTD
REALTOR
UTO - FIRE - LIFE-INSURANC- E
ŻYCZY KLIENTOM I CAŁEJ POLONII
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
268 RoncesYalles Ave Tel 533-857- 3 VVVVłVVV'VVVVVMVVV
SERDECZNE ŻYCZENIA ŚWIĄTECZNE
składa
International Camera Repair Ltd
STAN NYCZ właściciel
Posiadamy duży wybór aparatów fotograficznych
Wykonujemy wszelkie naprawy aparatów
fotograficznych
2259 Bloor St W — Tel 766-621- 4 VVVVVVVVVVVVVVVVi
Pz2i]jemnuch cSiciat Hiiefkanocntch
i rweiofeqo cnlfeliiia
składa
Bloor Lansdowne Hardware
W WŁUDYKA właśc
Naczynia kuchenne narzędzia zawodowe farby
1 duży wybór sprzętu domowego
1277 Bloor St W — Toronto Ont
Tel 531-186- 1 VVVoVV7VVVVVV
Wesołych Świąt Wielkanocnych
swe) Klienteli oraz cale) Polonii życzy mm jEWEŁLEe?
J BARYCKY
Zegarki — diamenty — pierścionki — srebra —
biżuteria — kryształy — naprawy zegarków
i biżuterii
1048 Bloor St W — Toronto 4 Ont
Teł 531-873- 5 W''''''''''''' ŻYCZENIA WIELKANOCNE
SKŁADA
STAN'S MEAT
MARKET& DELICATESSEN
Właśc: STANISŁAW MIZIOŁEK
Na składzie zawsze świeże mięsa pierwszej jakcścil
— smaczne wędliny własnego wyrobu Mleczne
produkty oraz importowane towary spożywcze
Bezpłatna dostawa do domu
1526 Queen St W — Toronto Ont
Tel 535-024- 1
H1M11 tfft l""l'l ]'ft HtjUHl fe"i iiil gfl jlilH tff''łlt'mlyilitiiijiifflg
uV
Ui
h
P
£
&
rVI
j
Hi
m
Vi
i
8
E?
H
m
H
1
Ą
I
s
m
n
i
I
miiiyt
y v r r p t r i
1 1