Nase Novine, January 12, 1977

              '"ч ННМа
MI!9£nEua7FiraftF3 4HNWHttmiiiiiHiiiiiiiMJMIIMIIMI,niIIHnWiiimmmtiimimmmw№tuMnmiiH ?&ZZittttiZi}iiZiZiiKtiiittttiZiiiZiiZSiiiZZ}tttttttiiz?iiii}iiUit&& March 23, 1977 March 23, 1977
flight tours to Yugoslavia
Canada Detroit-Belgrade-Detro- it
Zlate Qodlef Ph. D. Candidate Ontario Institute for Studies in Education Toronto
iff
s5
1s
gggg
iPVW 4%ЛЛ ------- -- F
™ н' чшг &30 0 QH K
22222S ?т21Е22
REFERAT PRIPREMLJEN ZA SIMPOZIJ "ISELJENlSTVO NARODA I NARODNOSTI
JUGOSLAVIJE I UZAJAMNE VEZE S NJIM", ZAGREB, (DECEMBAR) 1976.
Neminovno se паглебе pitanje da li
toliki interes i materijalni troSkovi
omogucavaju djeci useljenika adekva-tn- u
naobrazbu i odgoj. Odgovor je
negativan, bududi da djeca useljenika
koja po svom dolasku u Kanadu ne
vladaju engfeskim jezikom ill ga
govore nepravilno, nlsu u stanju da
postignu onaj nlvo Skolovanja koji
imaju kanadska djeca. Oko 20%
djece useljenika, u usporedbi s 15%
kanadske djece, zavrSava u tzv.
terminalnim programima srednjih
Skola, Sto Ih stavlja u poziciju radnika
bez odredenih kvalifikacija. Ni2i
uspjeh djece useljenika ne pojavljuje
se kao rezultat nepridavanja vaZnosti
obrazovanju od strane roditelja, kao
Sto je to utvrdio Danzinger na sluCaju
muSklh adolescenata Talijana. Kad
su ti djefiaci bili upitani zbog беда
tako rano napuStaju Skolu, odgovorili
su da kad dodu u Toronto bez znanja
engleskog jezika, ali sa nekoliko
godina Skolovanja u Italiji, naj6eSce
su smjeSteni u mnogo nizi razred od
onoga koji su ve6 zavrSili, Sto
smatraju da ne odgovara njihovim
godinama niti nivou ranijeg Skolova-nja.
Danzinger objaSnjava da nadin na
koji su djeca useljenika tretirana
predstavlja za njih uvredu, te ona
zakljuce da su prosvjetni organi
arbitrarna vlast bez ikakvog razumi-jevanj- a.
To dovodi do njihove depri-mirano- sti
i obeshrabrenosti, te oni
napuStaju Skolovanje cim im se za to
ukaze prilika. Djeca useljenika dakle
ne smatraju da Skolovanje nije vazno,
ve6 ga vide kao nepremostivu barije-r- u, obzirom na situaciju u koju su ih
stavili prosvjetni organi.
Podetkom 1965. godine, Toronto
Board of Education je najavio proSi-renj- e
programa za djecu useljenika,
uofcivSi njihov sve veci broj u Skolama
Toronta, te shvativSi istovremeno da
je raniji sistem jezicne instrukcije
zastario. Prije nego Sto bi se organizi-ral- i
novi nastavni programi u svim
Skolama koje obuhvacaju djecu use-ljenika,
priSlo se razradi plana i prog-rama
rada jedne eksperi mental ne
Skole, koja je otvorena u rujnu 1965.
godine. Glavni zadatak te eksperi-mentaln- e
Skole, Main Street Schol,
bio je pripremanje djece useljenika, u
starosti od 12 do 18 godina, za
regularnu nastavu u redovnim Skola-ma.
Main Street eksperiment je bio
baziran na principu totalne imerzije.
Medutim, dok je taj sistem opce
priznat kao metoda ибепја jezika,
ибепје jezika, kako istifie Lind, nije
bio jedini zadatak te Skole. Totalna
imerzija znaCila je u stvari imerziju u
kanadsku kulturu. Po toj metodi
ибетк koji ne vlada engleskim
jezikom se identificira sa druStvenim
vrijednostima Skole u koju polazi, te
se tako integrira u Skolsku sredinu i
onda osjeca potrebu da govori engle--
SSESuEEESSS EESSSZESS
ski jezik koji je nosilac tih vrijednosti.
Taj je sistem bio razraden po Glad-stonov- oj
teoriji da dijete nije Kanada- -
nin zbog toga Sto govori engleski,
nego da dijete govori engleski zato jer
je Kanadanin. Teoretska osnova ovog
eksperimenta bila je ideja da savla-davan- je
jezika nije samo problem
ибепја jeziCnih form! i njihove upotre-b- e,
nego oduiavanje od utjecaja
kulturnih elemenata stranih kanad-sko- m
na6inu Zivota i miSljenja.
Pristup te Skole ибепји jezika je
prvenstveno zahtijevao da svaki ибе-ni- k
zaboravi "kulturu svog doma", te
da se na taj паб!п rijeSi "handicap-a- "
koji se sastojao u tome da takav
ибетк nije Kanadanin. U biti, time je
opet naglaSena asimilacija. Pri tome
se zaboravilo na 6injenicu da dijete
koje napuSta "kulturu svog doma"
time omalovazava i vrijednosti koje
njegovi roditelji gaje, te time prestaje
poStivati i svoje roditelje i okolinu iz
koje su oni potekli.
Istrazivanje predmeta medusobne
ovisnosti uzroka psiholoSkog oSte-беп- ја
djeteta dosta jekomplicirano jer
su faktori koji utje6u na razvoj devija-cij- a
multidimenzionalni. Usprkos tim
poteSko6ama, neki autori tvrde da je
najve6i uzrok socijalne i emocional-n- e
neprilagodenosti kod bilingvalne
osobe onaj koji potjefie iz osje6aja
krivnje zbog odbacivanja obitelji ciju
kulturu predstavlja jezik doma. Prom-jen- e
koje svaki imigrant dozivi prili-ko- m
useljenja, specijalno kad je
prisiljen da govori jezikom zemlje
useljenja, predstavljaju za njega Sok
poznat pod nazivom "culture shock".
Djeca useljenika lakSe povezuju obi-ба- је
koji su sastavni dio njihove
etni6ke kulture s onima iz nove
sredine, nego jezicne forme i njihovo
гпабепје s jezikom i kulturom te
sredine. Ovaj princip je u cijelosti
prihvacen u eksperimentalnom prog-ram- u
Main Street Skole, te su
materijali koji se upotrebljavaju pri
ибепји jezika tako organizirani da
uzimaju u obzir odnose izmedu jezika
i kulture koja se njime prenosi. Treba
naglasiti doduSe, da je to jezik i kultura isklju6ivo nove sredine. U
Main Street Skoli u6enici savladavaju
engleski jezik unutar konteksta ka-nadsk- og na6ina zivota i prihvacaju
kulturu nove okoline kao svoju
vlastitu, a istovremeno su prlnudenl
da odbace "kulturu svog doma", 6lme
im je oduzeto pravo na identifikaciju
sa domom i sa etni6kom grupom iz
koje su potekli.
Dok se u Main Street Skoli izravno
provodila asimilacija djece useljenika
preko jezi6ne nastave, zasebno pros-vjetn- o
upravno tijelo, Toronto Separa-te
Board, priSlo je rjeSavanju proble-ms
jezi6ne instrukcije na sasvim
drugi nacin. Program St. Clare Skole,
zapo6et Skolske godine 1972-1973- .,
Ц5Е2
bio je namijenjen specifi6noj grupi
ибеп!ка Talijana. Ovaj program polazi
od postavke da se ибеп!сЈ mogu u
kratkom roku prilagoditi svojoj novoj
Skolskoj okolini, a da pri torn ne gube
dragocjeno vrijeme normal no posve-беп- о
pojedinacnim predmetima, kad
se nastava Izvodi na maternjem
jeziku. Nastava na materinjem jeziku
istodobno smanjuje "Sok" Integraci-je- ,
te ublazuje posljedlce procesa Imi-graci- je.
IzvjeStaj dr. Hendersona o
torn prog ram u pokazuje da ovakav
pristup rjeSavanju problema Skolova-nja
djece useljenika отодибије da
djeca lakSe prebrode poteSkoce koje
!пабе u regularnim programima za
djecu useljenika imaju kumulativni
karakter. Dr Henderson je utvrdio da
je verbalna interakcija ибепЈка u St.
Clare Skoli na visokom nivou, te da
u6enici spontano particlplraju u
Skolskim aktivnostima. Nastava na
materinjem jeziku отодибије redovni
nastavak Skolovanja na nivou dostig-nuto- m
prije useljenja. Nadalje je
иобепо da roditelji rado sudjeluju u
radu St. Clare Skole, dok u regularnim
programima za djecu useljenika oni
izbjegavaju kontakt sa Skolom jer niti
razumiju jezik niti poznaju nastavne
predmete. Dr Henderson naglaSava:
''.. program baziran na materinjem
jeziku je izvedlv jer postoje odgo-varaju- di
nastavnicl i Skolskl tek-stov- i,
jer engleski Jezik postaje
parcijalno funkclonalan jezik nas-tave
u toku jedne Skolske godine I
jer su roditelji voljnl sudjelovatl u
radu skole".
Program! izvodeni u Main Street i u
St. Clare Skoli medusobno se bitno
razlikuju u nacinu uvodenja djece
useljenika u kanadske Skole. Main
Street Skola polazi s pozicije negira-nj- a
etniCke kulture djece useljenika i
upotrebe metode asimilacije. Takav
pristup ko6i napredovanje djece
useljenika u redovnom Skolovanju,
uslovljavaju6i кгабе vrijeme Skolova-nja
koje ne pruza potrebne kvalif ikaci-j- e.
St. Clare Skola prihva6a i priznaje
kulturu sredine iz koje djeca potjefiu,
отодибије redovan tok Skolovanja i
razvoj psiholoSki stabilnih N6nosti.
Program u St. Clare Skolf namijenjen
je djeci izrazito Jake etni6ke grupe,
koja posjeduje zajednifiki knjizevnl
jezik i kohezivnu kulturnu baStinu.
Takav program i plan nastave bllo bl
daleko teze izraditi za djecu onih
etniCkih grupa ciji su oblici kulture
јабе izdiferencirani I koje ne posjedu-j-u
zajednicki knjizevnl jezik. Usprkos
takvih poteSko6a, ve6a tolerancija i
razumijevanje za probleme djece
useljenika od strane dobro uredenog
Skolskog sistema nije pretjeran zah-tje- v.
U situaciji u kojoj se princip etnlci-tet- a
ne primjenjuje u prosvjeti i
Skolstvu, etni6ke grupe su prisiljene
da same budu nosioci prenoSenja
etniCke kulture na mlade generacije.
To vrijedi i za useljenike iz Jugoslavi- -
je.
Jugoslavenskl useljenlci su tradi-cional- no
osnivali Skole jezika te
kulturno-umjetni6k- e grupe i klubove
po principu politlckih, vjerskih, regio-nalni- h
I ostalih pripadnostl. Od tih
Instltucija samo su se neke kontinui-ran- o
odrzaledo danas. Medutim, I u
danaSnje vrijeme jugoslavenskl use-ljenlci
se organlziraju u klubove i
sli6ne institucije, nastoje6i sa6uvati
svoje kulturno naslijede I prenijetl ga
na mlade generacije. Tako je u
Torontu, u listopadu 1975. godine,
pod okriljem kanadsko-jugoslaven-sk- og
udruzenja "Majka i dijete",
osnovana Skola jugoslavenskih jezi-ka,
prva takve vrste u Kanadl. U toj su
Skoli zastupljenl svi jezlcl naroda
Jugoslavije, apedagoSki kadar posje-duje
kvalifikacije od uCltelja do
magistra jezika. Ta je Skola dodatnog
tipa, radi subotom od 10 do 14:15 satl
u cetiri razreda smjeStenih u Deer
Park Junior High School, kojom upra-vlj- a
Toronto Board of Education.
Drugu Skolu takove vrste u Torontu,
nastalu neSto kasnije, osnovalo je
kanadsko-jugoslavensk- o udruzenje
"Nikola Tesla". Ona radl subotom u
Runnymede Public School. To su
po6eci organiziranog Skolovanja do-datnog
tlpa za djecu jugoslavenskih
useljenika u Torontu. Pri torn je, uZ
angaliranje jugoslavenskih useljeni-ka,
vaznu ulogu odigralo dobivanje
dozvole i pomo6i od prosvjetnih vlasti
grada Toronta. Uz ove spomenute
Skole jezika postoje i druge, kao na
primjer Hrvatske izvandomovinske
Skole u Americi i Kanadi, koje vode
crkve. Takova Skola djeluje u Torontu
deset godina s oko 400 daka i deset
razreda, a ona u Hamiltonu ve6 od
1960. godine i obuhvaca u prosjeku
stotinu ибетка. Uloga tih Skola je
odgajanje djece za iupsku zajednicu.
Jedan od zadataka im je i budenje
nacionalne svljesti. Ista Skola postoji
i u Montrealu, djeluje dvlje godine i
ima oko 40 ucenika.
U situaciji kada Skolovanje djece
useljenika kontrolira svaka pokrajina
u okviru svojih zakona o Skolstvu,
teSko je na bilo koji naCin utjecati na
program i ideoloSke osnove dodatne
nastave odrzavane u organlzaciji
etniCkih grupa jugoslavenskih naro-da.
To je nadalje naglaSeno time Sto
ne postoji ugovor o Skolovanju izme-du
Jugoslavije i Kanade, kao Sto
postoji sa zemljama Zapadne Evrope.
Obzirom na specifi6nl karakter spro-voden- ja
principa multikulturallzma u
oblasti Skolstva u Kanadl, teSko bi
bilo zahtijevati i od strane jugosla-venskih
organizacija iseljenlka da se
aktivno angazlraju na ugovaranju
posebnih povlastica u oblasti preno-
Senja kulturnog nasljedstva jugosla-venskih
naroda medu jugoslavenskim
imigrantima u Kanadi. Prikazana
situacija u Kanadi mogla bi potaknuti
organizacije iseljenika Jugoslavije na
razmiSljanje o mogu6im akcijama
koje bi pomogle pozitivni razvoj
Sirenja kulturne baStine medu naSim
iseljenicima u Kanadi, Sto je i bila
svrha ovog referata.
(Svrsetak)
i
1
s
!
a ' ' "" "" ' "" """ ' ul11 u" iiiiiiiiiiiiiiniiiiii inn hi i limn i inn i iiiii n i isi i iiiiiii i i muni i in цццц iiiiiiiuiiiiiniiiiiiiiiii
TORONTO-LJUBLJANA-TORO- NTO
Depart
JUN23
JUN23
JUN23
JUL 12
JUL 12
AUG 01
AUG 01
DEC 21
Depart
MAY 31
MAY 31
JUN19
JUN19
JUN27
JUN27
JUN29
JUN29
JUL 04
JUL 04
JUL 06
JUL 06
JUL 11
JUL 11
JUL 13
JUL 19
JUL 19
JUL 20
JUL 20
JUL 27
JUL 27
AUG 07
AUG 07
AUG 16
AUG 16
SEP 04
DEC 13
DEC 13
DEC 16
DEC 16
JUL
JUL
JUL
Return
JUL 27
AUG 16
AUG 24
JUL 27
AUG 16
AUG 16
AUG 24
JAN 04(78)
TORONTO-ZAGPEB-TOP.O- UTO
Return
SEP 13
AUG 01
SEP 07
AUG 01
SEP 07
AUG 03
SEP 03
AUG 03
SEP 03
AUG 06
AUG 16
AUG 06
AUG 16
AUG 17
AUG 17
AUG 23
AUG 23
AUG 31
AUG 23
AUG 31
AUG 30
SEP 14
AUG 30
SEP 14
OCT 08
JAN 15(78)
JAN
JAN
JAN
Days
35 days
55 days
63 days
16 days
36 days
16 days
24 days
15 days
Days
28 days
106 days
44 days
81 days
36 days
73 days
36 days
67 days
31 days
62 days
32 days
42 days
27 days
37 days
36 days
30 days
36 days
35 days
43 days
28 days
36 days
24 days
39 days
days
30 days
35 days
days
days
days
38 days
Cost
$429.00
$429.00
$449.00
$459.00
$459.00
$459.00
$459.00
$409.00
Cost
$429.00
$459.00
$439.00
$469.00
$469.00
$499.00
$469.00
$499.00
$469.00
$499.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$469.00
$439.00
$439.00
$429.00
$389.00
$389.00
$389.00
$389.00
The $8.00 Canadian Tax is not included in the above price. Bus
transportation from Detroit to Toronto is included in the price. All
must be made 60 days prior to departure date with a
$100.00 deposit on all flights.
TORONTO-BELGRADE-TORO- NTO
JUN21
JUN21
JUN21
JUN28
JUN28
JUN28
26
26
26
JUN27
22(78)
15(78)
22(78)
arrangements
AUG
AUG
AUG
AUG
AUG
AUG
AUG
AUG
AUG
09
21
28
09
21
28
09
21
28
15
34
41
31
50 days
62 days
69 days
43 days
55 days
62 days
14 days
26 days
33 days
$449.00
$469.00
$469.00
$479.00
$479.00
$499.00
$479.00
$479.00
$479.00
UPON ARRIVAL IN YUGOSLAVIA, THE FOLLOWING
SERVICE ARE AVAILABLE TO YOU . . .
Wide variety of motorcoach tours of Yugoslavia and other
European countries ranging from 3 days to 3 weeks.
Hotel accomodations throughout Yugoslavia and Europe.
Car rentals with excellent cars at popular prices.
For information regarding price on above dates contact
Nitra traurl znmn
World Wide Domestic & International Service
1 1657 JOS. CAMPAU AVENUE
DETROIT, MICHIGAN 48212
PHONE: (313) 365-6010-1- 1
MAY 23
JUN16
JUL 19
AUG 11
OCT 03
SEP 05
SEP 08
SEP 14
Detroit-Toronto-Skop- je
MAY AUG
MAY
MAY
JUN
JUN
JUN
AUG
AUG
133 days
81 days
51 days
days
$443.00
$467.00
$467.00
$467.00
The $3.00 International United States Departure is not included.
14
18 SEP 04
18 SEP 12
JUL 30
15 SEP 04
15 SEP 12
JUL 05 JUL 30
JUL 05 14
JUL 05 SEP 04
JUL 18 JUL 30
JUL 18 14
JUL 18 SEP 12
34
Tax
18
15
89 days
110 days
118 days
46 days
81 days
89 days
26 days
40 days
61 days
14 days
28 days
57 days
The $8.00 Canadian Tax is not included in the price,
from Detroit to Toronto is included in the above price,
must be made 60 days prior to departure date with a $
all flights.
$479.00
$479.00
$479.00
$469.00
$489.00
$489.00
$499.00
$499.00
$499.00
$499.00
$499.00
$499.00
Bus transportation
All arrangements
100.00 deposit on
Special New Offer
Beograd-Detroit-Beogra- d
Bring your relatives or friends to Detroit from Belgrade
for a visit and see the joy in their eyes!
MAY 23 SEP 08 107 days $425.00
JUN 16 OCT 04 110 days $425.00
JUL 19 SEP 07 50 days $425.00
The above price includes the $3.00 International Tax. Children 2-1- 2
yrs. of age pay $332.00 also including tax.
For additional information call: NITRA TEA VEL AGENCY
DetroiJ -- Vienna-Detroit
Depart Return Days Cost
JUNE 17 JULY 29 42 days $449.00
JUNE 17 AUGUST 28 72 days $449.00
JULY 08 JULY 29 21 days $449.00
JULY 08 AUGUST 28 51 days $449.00
Detroit-Frankfurt-Detro- it
For information regarding flights and costs to Frankfurt,
Germany contact Nitra Travel Agency, who will be more
than pleased to serve you.
LEADER IN "ON THE SPOT" TICKET RESERVATIONS
Nitra Travel Agency can make reservations for you from Detroit
to any other European Country on any scheduled airline flights
anywhere in the world. Call today for information or reservations.
OPENING SOON ... AN ADDITIONAL OFFICE
8033 E. 10 MILE AT VAN DYKE
CENTERLINE, MICHIGAN
'4m 4
,
. . .